Watchmen: The Ultimate Cut

Terwijl Damon Lindelof met zijn miniserie de comicreeks 'Watchmen' een andere richting uitstuurt, voert Zack Snyder ons terug naar zijn eigen filmadaptatie van 2009. Zijn nieuwe ultimate cut is een versie voor fanboys, die onderstreept hoe dicht de fanboy-filmmaker bij het cultwerk Alan Moore en Dave Gibbons (1986-’87) wou blijven.

Momenteel legt Zack Snyder (Dawn of the Dead, 300) de laatste hand aan een nieuwe zombiefilm (Army of the Dead) om daarna meteen aan de Ayn Rand-adaptatie The Fountainhead te beginnen. Het lijkt een vreemde spreidstand tussen popcorncinema en artistieke literatuurverfilming, maar dat is het eigenlijk niet. Snyder voelt zich een onderschat en ondergewaardeerd filmmaker. Daarom wil hij zijn creatieve aspiraties in de verf zetten met een verhaal over de strijd om artistieke integriteit, zoals The Fountainhead. In interviews verdedigt hij zichzelf, ook al wordt hij niet aangevallen. Bij elke film opnieuw benadrukt hij dat er verborgen boodschappen zijn die critici en publiek ontgaan.

Zeker zijn favoriete film, het in 2009 gedraaide WATCHMEN, is in de ogen van de regisseur van miskend en onbegrepen, hoewel die comicadaptatie een cultstatus heeft. Vandaar dat Snyder blijft terugkeren naar WATCHMEN, ditmaal met een ultimate cut.

Toegegeven, we hadden het na het fascistoïde simplisme van 300 niet verwacht, maar voor Zack Snyder zijn digitale bombardement met Sucker Punch en een resem luidruchtige superheldenfilms), leverde hij met WATCHMEN een satirische, postmoderne deconstructie van het superheldengenre af. En dat lang voor Black Panther, Wonder Woman en Avengers: Endgame. WATCHMEN is een stijl- en sfeervol, intrigerend en fascinerend oogsnoepje met een puike soundtrack. Simon & Garfunkels ‘The Sound of Silence’ tijdens een regenachtige begrafenis bijgewoond door de blauwe übermensch Dr. Manhattan: het blijft een wonderlijke mokerslag.

WATCHMEN is dan ook krachtige viscerale cinema. Zack Snyder gebruikt beeld, geluid en personages om een visuele ervaring te creëren die het gevoel en de sfeer van de graphic novel van Moore (die zijn naam van de generiek liet verwijderen) en Gibbons oproept. Het verhaal is een fabel met Bijbelse en mythologische inslag, maar Snyders heeft meer aandacht voor de toon dan naar voor het verhaal. Die toon is melancholisch. Alles draait rond menselijke en goddelijke superhelden die leven in een parallel universum waaruit elke hoop verdwenen is. Waar bloedspatten rode vlekken op een smiley tekenen.

Het referentiejaar is 1985. Richard Nixon vertoeft in het Witte Huis voor een derde ambtstermijn en heeft de gemaskerde burgerwachters Watchmen ('Masks') verboden. Terwijl escaleert de Vietnamoorlog escaleert en verslechtert de relatie tussen Amerika en Rusland zodanig dat, zoals het symbolische 5 voor 12 op Doomsday Clock aangeeft, een kernoorlog onvermijdelijk lijkt. De moord op de vigilante held Comedian zorgt ervoor dat zijn collega Rorschach samen met Night Owl, Silk Spectre en Dr. Manhattan niet enkel de verborgen machtsstrijd, maar ook de tragiek van menselijke superhelden blootlegt.

Zack Snyder blijft dicht bij de look van de graphic novel. Qua sfeer twijfelt hij tussen satire en tragedie, tussen postmoderne afstandelijkheid en emotioneel doemdenken. De donkere onderstroom van geweld, kindermisbruik, oorlog en wraak uit het origineel komt aan de oppervlakte, maar Snyders trouw aan het origineel beletten hem de stijl en de metafoor te overstijgen. WATCHMEN geeft daardoor niet de commentaar op het naoorlogse Amerika die zich aanbood.

Dat ziet Snyder heel anders. Op het verwijt dat hij slaafs het bronmateriaal volgde, reageert de cineast als door een wesp gestoken. “Ik maakte WATCHMEN om het te redden van de Terry Gilliams van deze wereld”, haalt hij uit in The Huffington Post. Een sneer die verwijst naar het feit dat niet enkel Darren Aronofsky en Paul Greengrass, maar ook Terry Gilliam voor producent Joel Silver werkten aan een minder trouwe versie. Eentje met een straffe twist waarin Dr. Manhattan terug in de tijd keert om zijn eigen bestaan te wissen en zo de superhelden definitief te verbannen naar (het universum van) de stripboeken. Dat idee hadden we de scriptfase graag zien overleven. Snyder vergeet immers dat 'heiligschennis' (in it geval het aanpassen van het einde) vaak niet enkel een intenser en origineler maar ook een betekenisvoller werk oplevert.

Toch mag ook Snyders WATCHMEN er zijn. Zeker in zijn langere director's cut. Nu is er eveneens een 3u35 lange ultimate cut die naast verlengde, meer expliciete scènes ook de op een scenario van Snyder gebaseerde animatiefilm Tales of the Black Freighter verwerkt in het eindresultaat. Via een jongen die in op straat een stripalbum leest, keren we regelmatig terug naar dit verhaal van een kapitein die schipbreuk leidt met zijn schip en tracht terug te keren naar zijn familie.

Volgens Snyder was de animatie nooit ontwikkeld om op deze manier in de film verwerkt te worden. Zijn voorkeur gaat dan ook uit naar de director’s cut over de ultimate cut, al passen de inserts thematisch bij de odyssee van de wachters. Als stijlbreuken doen ze bovendien dromen van de prettig gestoorde versie die Gilliam, Greengrass of Aronofsky zouden geserveerd hebben. Wat niet belet dat WATCHMEN de enige Zack Snyder-film is die we kunnen blijven herbekijken. Terwijl ‘All Along the Watchtower’ loeihard door de boxen galmt: “There must be some kind of way outta here, said the joker to the thief ...

FILM: **** / geen extra's

Meer huisbioscoopbesprekingen vind je terug in print. 

Geschreven door IVO DE KOCK

Watchmen: The Ultimate Cut

Regisseur: 
Muziek: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
Warner Home Video

Media: