The Shape of Water

“Liefde, leven en cinema”, daar draait het om, zei de Mexicaanse fantast Guillermo del Toro toen hij vorige zomer in een bijna verzopen Venetië de Gouden Leeuw ontving voor zijn sprookjesachtige ode aan verschoppelingen. Hoeveel van de 13 Oscarnominaties THE SHAPE OF WATER zal verzilveren komen we te weten op 4 maart. Vanaf vandaag kan je zelf oordelen in de Belgische zalen.

Cinefilie is wat de filmmaker van onder meer El laberinto del fauno, de Hellboy-films en Crimson Peak drijft, en cinefilie is ook wat de hoofdpersonages van THE SHAPE OF WATER tekent. Elisa, een poetsvrouw zonder stem, en haar homoseksuele buurman Giles wonen boven een bioscoop. De twee outcasts vinden troost in elkaars gezelschap en bij de muziek- en dansfilms die ze samen bekijken, ook op televisie. De derde outcast die hun pad kruist is zelfs door Del Toro bedacht als een erfgenaam van het prehistorische amfibische wezen uit Creature from the Black Lagoon (1954), een van de invloedrijke horrorklassiekers van Universal Studios die fantasyfan Del Toro op weg zette naar een oeuvre in het teken van ongebreidelde verbeeldingskracht. En ook in de heerlijk karikaturaal slechte booswicht Strickland zijn echo’s uit het filmverleden te ontwaren. Zijn rol als militair die het gevangengenomen monster – pal in de Koude Oorlog – wil onderzoeken om de vermaledijde communisten voor te blijven in de wapen- en informatiestrijd, herinnert aan zovele weetgrage vorsers uit de filmgeschiedenis. Met zijn gedeukte hoed, daadkracht en obsessie voor een stijlvolle Cadillac waant hij zich wel een ware held van het witte doek, ze zijn vooral een sierlijk laagje vernis op een door racisme, seksisme en wraakzucht gedreven alfamannetje.

De echte helden van THE SHAPE OF WATER zijn onmiskenbaar Elisa (Sally Hawkins is nu echt wel doorgebroken) en de amfibieman, gespeeld door Doug Jones, die in El laberinto del fauno in de wel heel witte huid kroop van de albinoman met ogen op zijn handpalmen. Verbeeldde die fantasyfilm de verschrikkingen van de Spaanse Burgeroorlog die zou uitmonden in de dictatuur onder Franco, dan bevinden we ons nu in de angstcultuur van het Amerika tijdens de Koude Oorlog begin jaren 60. Die historische onderlaag intrigeert minder dan in El laberinto del fauno, maar THE SHAPE OF WATER excelleert wanneer de sfeervolle spionagethriller overhelt naar een fantasierijk liefdesverhaal. Tegenover de kille achterdocht plaatst Del Toro hartverwarmende empathie en sensuele stoeipartijen onder water. Daarmee biedt hij naar eigen zeggen “een tegengif voor de tijd waarin we nu leven; alles is zo smerig en vreselijk nu, maar THE SHAPE OF WATER aarzelt niet om te praten over liefde, schoonheid en het goede in het leven”.

Zoals water ijskoud, vloeibaar en stomend heet kan zijn, zo varieert THE SHAPE OF WATER in zijn personages, settings en kleuren. Del Toro maakt zijn uit de Amazone ontvoerde monster niet voortdurend aaibaar (maak dat de kat wijs!), maar geeft hem wel een humane inborst en capaciteiten die het alledaags menselijke overstijgen. In de verafgelegen regenwoudwateren werd hij vereerd als een god; de militaire rouwdouwer Strickland bewerkt hem vooral met zijn wapenstok. Op de tast, woordeloos krijgen de amfibische man en Elisa voeling voor elkaar. Om contact met hem te leggen moet zij haar routineuze leven doorbreken, waarvoor ze samenspant met haar buurman, de miskende kunstenaar Giles, en haar Afro-Amerikaanse collega Zelda (Octavia Spencer knipoogt naar haar rol in The Help). Hun collusie is een proeve van tolerantie. Elisa ontwaart schoonheid en medeleven waar anderen een bevreemdende bedreiging zien. Del Toro’s sympathie voor monsters zorgt voor een omkering van de bestaande orde, waarbij hij de Andere niet laat conformeren maar de eigen identiteit laat behouden en verder uitdragen. Naar eigen zeggen wilde hij een Belle en het beest-verhaal maken zonder dat het beest ooit in een prins hoeft te veranderen. Het amoureuze avontuur THE SHAPE OF WATER laat zien dat ook liefde politiek is, en dat film beide omhelst.

THE SHAPE OF WATER loopt vanaf vandaag in de Belgische zalen. Kijk op cinenews.be voor de vertoningen. Meer reviews, portretten, themastukken en interviews vind je in ons maandelijkse filmmagazine, te bestellen met een mailtje naar info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten, of maandelijks in uw bus via een abonnement.

Geschreven door BJORN GABRIELS

The Shape of Water

31/01/2018
Regisseur: 
Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
20th Century Fox

Media: 

onomatopee