The Selfish Giant

Met haar tweede bioscoopfilm THE SELFISH GIANT gaat de Britse cineaste Clio Barnard verder op het elan van haar vorige film. Deze keer ruilt ze de ontroerende mix tussen documentaire en drama uit ‘The Arbor’ in voor een verhaal geënt op een 19de-eeuwse fabel van Oscar Wilde en verdiept ze zich in de arme arbeidersklasse van Noord-Engeland. Het resultaat is een van de boeiendste sociaal-realistische films uit Groot-Brittannië sinds jaren die overigens ook de Grote Prijs won op de voorbije editie van Film Fest Gent.

Toen Barnard zich in 2010 met haar innoverend docudrama over de Engelse toneelschrijfster Andrea Dunbar op het voorplan werkte, wekte ze al meteen grote verwachtingen. Dat ze nu voor een conventionelere verfilming van het Oscar Wilde-verhaal The Selfish Giant koos, mag dan ook een kleine verrassing heten. De parallellen tussen fabel en film zijn evenwel zeer vrijblijvend. Barnard vertaalt het verhaal naar een kapitalistische 21ste-eeuwse setting waarin de prachtige tuin van de reus uit de fabel een schroothoop is geworden en de reus een op geld beluste schroothandelaar die kinderen vuile werkjes laat opknappen en exploiteert.

De film vertelt hierdoor een ander, minder onschuldig verhaal dan we bij Wilde lezen. En juist dat verhaal maakt deze film over vriendschap en armoede zo'n intense en meeslepende parel. THE SELFISH GIANT vertelt de coming of age van twee 13-jarige vrienden Arbor en Swifty die, nadat ze getuige van een kabeldiefstal waren, bij de schroothandelaar Kitten gaan bijverdienen om mee in de noden van hun arme families te voorzien.

Wanneer Kitten hen paard en kar verhuurt om oud ijzer te verzamelen, gaat het duo doortastend te werk. Vooral Arbor ontpopt zich tot een echte schroothandelaar. De zachtaardige Swifty bekommert zich liever om de paarden en dat is ook Kitten niet ontgaan. Hij vraagt Swifty als jockey voor zijn volgende illegale paardenrace. Arbor begint zich ondertussen stilaan te ergeren aan de onheuse manier waarop Kitten hen behandelt. Maar handelt Arbor altijd wel in eer en geweten?

De inspiratie voor dit verhaal kwam tijdens Barnards research voor The Arbor in Bradford. De eerste die Barnard daar ontmoette was een 14-jarige jongen. De twee jaar die ze daarna in het dorpje doorbracht, was hij met z'n paard altijd wel ergens op de achtergrond te bespeuren. Herhaaldelijk probeerde ze om hem te laten acteren, maar uiteindelijk was hij te oud om zichzelf te spelen. Misschien maar goed ook, want de 'vervanger' Conner Chapman is weergaloos.

Ook zijn tegenspeler Swifty, Shaun Thomas, brengt een ontroerende en overtuigende vertolking. Sterker nog: het lijkt onmogelijk dat ze naast het scherm niet ook zo'n intense vriendschap hebben, en dat terwijl ze beiden niet-professionele acteurs zijn. Hun natuurlijke acteerstijl maakt de grenzen tussen fictie en non-fictie zo smal dat de vergelijking tussen documentaire en THE SELFISH GIANT vaak gemaakt zal worden. Behalve de verbluffende acteerprestaties valt ook de tijdloosheid van het verhaal op.

Met de grauwe kleuren, de realistische beeldregie en het ruige onderwerp lijkt THE SELFISH GIANT aansluiting te zoeken bij de Britse New Wave-cinema van bijvoorbeeld een Lindsay Anderson. Een Windows Vista-startscherm, enkele auto's en een handvol gsm's zorgen er echter voor dat we met zekerheid kunnen zeggen dat de film zich in een recent verleden afspeelt, en dat komt aan als een schok. Is dit waar we 50 jaar voor hebben geijverd? De vraag naar wie de zelfzuchtige reus is uit Barnards film, is hierdoor een stuk ingewikkelder geworden dan bij Wilde. Natuurlijk is Kitten een zelfzuchtige reus, maar behalve Swifty is iedereen in de film egoïstisch.

Met haar film nodigt Barnard ons uit om de schuldvraag anders te stellen: Heeft het kapitalistische denken geen zelfzuchtige reuzen van ons allemaal gemaakt? Een confronterende vraag die door zijn opwindende en ontroerende probleemstelling zijn effect niet mist. THE SELFISH GIANT is dan ook niet minder dan een meesterwerk.

Geschreven door JOHANNES DE BREUKER

The Selfish Giant

15/01/2014
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2013
Distributeur: 
Cinéart

Media: 

Trailer: 

ijRxj9zGNvw