Les fantômes d'Ismaël

Cannes openen is geen sinecure. Ideaal is de combinatie sterallure en filmpracht. Soms loopt dat behoorlijk mis. Zo krijgt de dit jaar alomtegenwoordige Nicole Kidman een Cannesherkansing na de uitgejouwde opener 'Grace of Monaco' in 2014. Met LES FANTÔMES D’ISMAËL is nu geen Amerikaanse publiekstrekker gekozen, maar een film van een Franse favoriet – Arnaud Desplechin – waarvoor Mathieu Amalric, Charlotte Gainsbourg en Marion Cotillard op de rode loper zullen verschijnen. Het zonlicht en de cameraflitsen daar zijn scherper dan de zachte lichtinvallen waarin hun zoekende personages door elkaars leven dolen in Desplechins psychoanalytische spiegelpaleis.

Op woorden van Nobelprijswinnaar Bob Dylan danst Carlotta in het strandhuis waar Ismaël in het gezelschap van Sylvia aan een nieuw filmscenario schrijft. “It ain’t me babe.” Wie is ze dan wel? Carlotta is even plotsklaps als haar verdwijning zo’n 20 jaar geleden weer opgedoken in het leven van Ismaël. Is haar verschijning echt of een belichaming van de nachtmerries die Ismaël desnoods wil bestrijden door zijn hypothalamus operationeel te laten verwijderen? Of is ze misschien een hersenspinsel van zijn huidige geliefde, Sylvia, van wie de reflectie in een glazen deur tijdens Carlotta’s dansje slechts een van de vele spiegeleffecten is in LES FANTÔMES D’ISMAËL? “I’m not the one you want, babe / I’m not the one you need.”

Dat Dylan niet te vangen is in één personage bleek nog in Todd Haynes’ multifocale biopic I’m Not There. Ook Arnaud Desplechin heeft een voorkeur voor meerdere gezichtspunten in zijn (auto)biografisch geïnspireerde verhalen (Trois souvenirs de ma jeunesse). LES FANTÔMES D’ISMAËL vult dat vrij letterlijk in door een spel met verhaallagen, vertellers en perspectief in allerlei media van dia’s tot schilderijen. Ismaël is bovendien een scenarist-filmmaker die een verhaal in elkaar probeert te boksen geïnspireerd op zijn broer, over een efemere diplomaat die in verre buitenlanden en met uiteenlopende paspoorten een onduidelijke positie inneemt tussen ambassades en inlichtingendiensten (“Is hij een spion of een engel?”). De verschijning van Carlotta zet alles op de helling, niet in de laatste plaats het ingewikkelde liefdesleven van Ismaël.

Terwijl referenties aan James Joyce en Alfred Hitchcock, en door iriseffecten aangekondigde flashbacks, Deplechins bespiegelingen alle kanten opjagen, ontspint zich een verhaal over het loslaten van een oude liefde om een nieuwe liefde in de armen te kunnen sluiten. Wie krijgt, eist of weigert een plek in je leven? Jaloezie laat haar giftige gelaat zien bij personages die niet het gewicht voelen van een collectief trauma, zoals in Jimmy P., maar in het reine moeten komen met hun hoogstpersoonlijke besognes om zo de blik weer op de toekomst te kunnen richten. Al kraken ook in de in Cannes en meteen in België vertoonde ‘korte’ versie van LES FANTÔMES D’ISMAËL, die twintig minuten korter is dan Desplechins ‘originele versie’, de overlappende verhaallagen onder zijn psychoanalytische, literaire en andere stokpaardjes. Tussen alle referenties en zijsprongen door draait het om gedachten die maar door het hoofd blijven spoken, om zich vast te zetten in een psychische blokkade, of om vroeg of laat een uitweg te vinden in een droom duidende vertelling.

Geschreven door BJORN GABRIELS

Les fantômes d'Ismaël

17/05/2017
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
September Film

Media: 

onomatopee