Lady Macbeth

Een jong meisje wordt aangekleed voor haar huwelijk. Op de vraag van haar dienstmeisje of ze bang is, zegt ze glimlachend “Nee.” Bij de ceremonie kijkt ze door haar sluier afwachtend en wat verlegen naar haar veel oudere man, die niet terugkijkt. De huwelijksnacht is een teleurstelling. Katherine wacht een leven van verveling, als ornament in het huis van haar man en zijn vader – tot de knecht Sebastian in haar leven komt, en ze drastische maatregelen neemt om hun relatie veilig te stellen.

Hoewel William Oldroyd (LADY MACBETH is zijn eerste lange speelfilm) tot nog toe vooral in het theater geregisseerd heeft, is hij zich zeer bewust van de kracht van de camera. Hij toont Katherines verveling door haar zwijgend door haar lege huis te laten dwalen, haar gevoel gevangen te zitten door haar te vatten in deuropeningen, in smalle gangen, of vanop de rug, op een bank, met haar kunstig gevlochten haar in dezelfde kleur als de kast waarnaar ze kijkt. Ze gaat op in het interieur, ze is een meubelstuk, “gekocht samen met een stuk land waar nog geen koe op kan grazen”. Als ze dan toch ontsnapt naar de ruwe natuur van Noord-Engeland, beweegt de camera en waait de wind door haar losse haar.

Met Shakespeares Macbeth heeft LADY MACBETH niet zoveel te maken. De film is immers gebaseerd op Nikolaj Leskovs novelle Lady Macbeth uit het district Mtsensk (1865). Met die titel wilde hij aangeven dat de lotgevallen van zijn hoofdpersonage Katerina Izmajlova niet gebonden zijn aan een landelijk Russisch dorpje, maar dat de ontdekking van haar seksualiteit, haar wraak en haar jaloezie universeel zijn. Ook al is ze even moordzuchtig, haar drijfveren zijn dus toch wel wat anders dan die van de oorspronkelijke Lady Macbeth, die ten onder ging aan haar brandende eerzucht.

Toen Oldroyd de roman las, trof het hem hoe sterk Katerina verschilde van de heldinnen van andere stukken en boeken uit die tijd. Waar Emma Bovary, Anna Karenina en Eline Vere zich onderwerpen, voor hun verzet gestraft worden met sociale uitsluiting, ten onder gaan in drank en drugs of zelfmoord plegen, neemt Katerina met ferme hand de leiding over haar leven, wat ook de prijs is die ze daarvoor moet betalen. Die instelling maakt van haar een heel modern personage.

Oldroyd is niet de eerste die met Leskovs korte roman aan de slag gaat. Andrzej Wajda maakte in 1962 Sibirski Ladi Magbet, en in Rusland is er een filmversie uit 1923 en een uit 1989. Dat er tussen die twee verfilmingen meer dan zestig jaar zit, heeft vast te maken met Sjostakovitsj’ operabewerking die in 1936, twee jaar na de première, verboden werd door Stalin. Hij hield niet van de muziek (die vond hij decadent, te modern en paste niet binnen het opgewekte sociaal-realisme, waarin dissonanten niet voorkwamen) en verafschuwde het personage van Katerina. Het is dan ook niet zo vergezocht om in de vrouw die met geweld opstaat tegen haar onderdrukkers een metafoor voor het Russische volk te zien. Het verbod was het begin van een grondige censuur van alle cultuuruitingen in de Sovjet-Unie.

Oldroyd heeft Sjostakovitsj’ wijzigingen niet overgenomen. De componist had van Katerina immers een vrouw gemaakt voor wie de liefde heilig is, en moest om dat acceptabel te maken belangrijke plotelementen weglaten. Maar hoewel voor LADY MACBETH debuterend scenariste Alice Birch dicht bij de brontekst is gebleven, heeft ze toch ingrijpende veranderingen doorgevoerd. Zo zijn de slaapkamerscènes nieuw. De vernederingen maken de aantrekkingskracht van de niet al te fijnzinnige Sebastian begrijpelijk, en zorgen dat je ondanks alle morele bezwaren toch nooit je sympathie voor Katherine verliest. Actrice Florence Pugh weet uitstekend de evolutie weer te geven van een verlegen meisje naar een vrouw die vecht voor wat ze belangrijk vindt. Een ontdekking, deze film.

LADY MACBETH is de eerste film die Cherry Pickers uitbrengt in België. Lees hier ons interview met de Nederlandse distributeur.

Voor de vertoningen van LADY MACBETH kan je terecht op cinenews.be.

Geschreven door EVELIEN VAN VESSEM

Lady Macbeth

12/04/2017
Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Cherry Pickers

Media: