La grande bellezza

Een kanonschot vanop de Janiculumheuvel van Rome, een koor dat een Duits Gesang aanheft, een groepje Japanse toeristen onderaan de fontein met hun gids, een iemand van hen die vanop de balustrade verrukt foto’s van het Rome aan zijn voeten maakt maar dan ineenstuikt. Cut. Een ongeremde nachtelijke VIP-party op een groot terras tegenover het Colosseum ter gelegenheid van de 65ste verjaardag van Jep Gambardella. Vooraleer de nieuwe dag doorbreekt, met de filmtitel als skyline, bekent het hoofdpersonage Gambardella tijdens een wandeling langs de Tiber dat hij de auteur is van één enkele, decennia eerder gepubliceerde succesroman. En dat hij zich geroepen voelt om heer en meester te worden van het Rome-dat-telt en daarin ook geslaagd lijkt. Wat volgt zijn gebeurtenissen of veeleer grepen uit het leven die zich in de daarop volgende dagen en vooral nachten afspelen in de Romeinse upperclass en die Jep als journalist voor een luxe-blad maar al te goed kent. In dat wereldje gedraagt hij zich als protagonist/katalysator/provocateur én biechtvader onder een nachtelijke hemel, om daarna een eenzame en onbevredigde ziel in de ochtend te worden.

Na zijn internationale successen Il Divo en This Must Be the Place zet Paolo Sorrentino opnieuw het uitgestalde, artificiële leventje tegenover het privéleven, bekendheid tegenover de luwte. Jep voelt zich in zijn element wanneer hij zijn class-genoten maar over de hekel kan halen, hen met hun hypocrisie kan confronteren om zich later uitbundig te laten vergeven, want hij kan niet zonder hen en vice versa. LA GRANDE BELLEZZA neemt je mee in zijn heldere en in zijn donkere kanten. Enkele Italiaanse recensies wijzen terecht op de negatieve karaktertekening van zo goed als alle vrouwelijke personages, zoals de performance-artieste en de linkse successchrijfster. Het egoïsme van de mannelijke figuren daarentegen blijft oppervlakkig zoals in de scène waarin een pubermeisje door haar vader wordt gedwongen een verfcreatie uit te voeren voor zijn snob-publiek. Een komische compensatie is het personage van de bisschop die alles weet over de keuken maar zich onttrekt aan spirituele bedenkingen.

De oppervlakkigheid en het cynisme van het mondaine contrasteert met de eenvoud van de “grootse schoonheid” (grande bellezza) die Jep ooit heeft geproefd maar niet meer terugvindt. Luidop verwijst hij naar zijn auteurschap maar bij zichzelf denkt hij aan een verloren geluk, i.c. een jeugdliefde, een beetje zoals Citizen Kane's Rosebud. Wat Jep vaak met gefronste blik, eigen aan Sorrentino’s fetisj-acteur en fenomeen Toni Servillo, toevallig opmerkt maar niet ziet, biedt Sorrentino de kijker wel aan. Oorspronkelijk ook verwoord in Jeps interview met een cineast op leeftijd; een man die ‘s ochtends zijn hondje uitlaat tot groot plezier van de internaatmeisjes, het huiselijk geluk van een man die eigenlijk Jeps rivaal moest zijn… tot de sightseeing door Rome. Daar wordt de film een liefdesverklaring van een ingeweken Napolitaan aan de Eeuwige Stad.

Zoals Roma van de Riminees Fellini. Een filmliefhebber zal al snel verwijzingen naar Fellini herkennen. Sorrentino ontkent dat niet maar minimaliseert dat. Over alles heen hangt La dolce vita: de structuur in episoden, het omgekeerde hoofdpersonage (een gossip-journalist die schrijver wil worden versus een eenmalige succesauteur die een mondaine verslaggever is geworden), de high life, de nachtclub, de gemummificeerde aristocratie, de nostalgie naar de eenvoud, maar zonder internationale protagonisten (geen Anita Ekberg in de Fontana di Trevi)… Uit Roma komen de (weinige) toeristen, Fanny Ardent in plaats van Anna Magnani, de kunstschatten in de nachtelijke paleizen zoals de wegkwijnende fresco’s… 8 ½, Giulietta degli spiriti… De existentiële leegte van Fellini’s La dolce vita schuilt eveneens in LA GRANDE BELLEZZA. Maar in 1962 zat Italië in volle economische boom en paste zich halsoverkop aan het moderne aan waarmee het werd overspoeld. De hoofdrolspelers in Sorrentino’s meditatieve film daarentegen isoleren zich in hun wereldje zonder raakpunten met de kritische, sociaaleconomische state of things anno 2013 waarin de Italiaanse toeschouwer, eenmaal weg uit de bioscoop, opnieuw wordt geconfronteerd.

“De film pretendeert niet dit of dat aan te klagen, te verdedigen of er een afrekening van te zijn. De film neemt de temperatuur van een wereld die duidelijk koorts heeft. Geeft het kwik in het begin van de film veertig graden aan, dan staat het bij het einde nog altijd 40 graden. Niets is veranderd. Het ‘dolce vita’ gaat voort. De personages maken zich druk, drinken, werpen zich op elkaar, net alsof ze iets verwachten.”(*) Wat Fellini 50 jaar geleden zei over La dolce vita is nu perfect van toepassing op LA GRANDE BELLEZZA.

(*) C. Strich, “Federico Fellini Films”, Michel Albin, Paris, 1977

Geschreven door MARCEL MEEUS

La grande bellezza

25/09/2013
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2013
Distributeur: 
ABC

Media: 

Trailer: 

KqMhf9utyWQ