Jour De Fête

Moest Jacques Tati’s eerste langspeelfilm niet in het Franse Sainte-Sévère-sur-Indre zijn opgenomen dan zou het voor eeuwig een anoniem dorp zijn gebleven. De legendarische Franse komiek, in feite een mime-kunstenaar - draaide er JOUR DE FÊTE met zichzelf in de adembenemende hoofdrol als François, le facteur (avec moustache).

Ook vandaag nog is het dorpje fier op de film en zijn maker – Tati leefde er tijdens de Tweede Wereldoorlog ondergedoken en deze film was zijn manier om de inwoners daarvoor te bedanken. Het mooie marktplein en de oude markthal zijn nog altijd een bezoekje waard en filmliefhebbers kunnen er ook het ‘Jour-de-fête’-huis bezoeken, gewijd aan Jacques Tati’s werk. Tati’s films worden, ondanks het gebruik van allerlei geluiden (zoals nauwelijks verstaanbare dialogen), vaak vergeleken met de stille films van andere legendarische komieken zoals een Charlie Chaplin, een Buster Keaton en een Harold Lloyd. Om maar hen te noemen.

Deze zomer, eind juli, wordt JOUR DE FÊTE in een gerestaureerde versie in de bioscoop heruitgebracht. De van 1949 daterende klassieker speelt met de spanning tussen moderniteit en traditie, een thema dat eerder al bij  Chaplins ‘Modern Times’ aan bod kwam. Voorts maakte Tati, net zoals Buster Keaton, gebruik van zogenaamde ‘image metaphors’ waarbij concrete objecten worden verbonden aan andere concrete objecten. Zij vormen de basis voor enkele gags doorheen de film.

Één keer per jaar komt de kermis naar het dorp en dan is het feest. En iedereen zal het geweten hebben. De tafels en stoelen van het café op het dorpsplein krijgen, zonder dat de klanten er weet van hebben, een nieuw likje vernis en de nationale vlag wordt niet zonder moeite doch trots gehesen. Het dorpsplein wordt verfraaid met een draai-, een paardenmolen tot groot jolijt van de kinderen. Er is zelfs een tent waarin films worden vertoond. Een oud vrouwtje vergezeld van een geit voorziet tussen alle bedrijvigheid door alles van de nodige commentaar. En dan duikt – bijna letterlijk - de behulpzame doch klungelige boomlange postbode François op en mist zijn entrée niet.

Wanneer hij ook nog eens tijdens de festiviteiten een reportage bekijkt over de Amerikaanse posterijen en over de efficiëntie en de snelheid waarmee ze werken, wil hij bewijzen dat hij even snel en even efficiënt brieven kan bestellen. Wat volgt zijn scènes waarbij François ingaat tegen zijn vastgeroeste gewoonten, met tal van hilarische momenten tot gevolg. Tati’s favoriete thema, ‘hoe je aanpassen aan de wereld die voor je ogen drastisch aan het veranderen is’ wordt hier tot in het absurde uitgetest. Of anders gezegd: Tati bruskeert de tegenstelling tussen de mensen die alle tijd nemen om te leven en zij die altijd gehaast zijn…

Deze slapstick moest de eerste Franse kleurenfilm aller tijden worden. In Frankrijk werkte men namelijk aan een nieuw experimenteel kleurenprocedé: Thomson Color. Tati’s plan was oorspronkelijk om JOUR DE FETE in zwart-wit te laten beginnen om dan in kleur over te gaan van zodra de kermis in het dorp arriveert en dus leven in de brouwerij brengt. Eenmaal de dorpskermis voorbij zou de film opnieuw zwart-wit worden. Ondanks zijn enthousiasme had Tati twijfels bij het procedé en besloot daarom om alles simultaan ook in zwart-wit op te nemen. Gelukkig maar, want het procedé van Thomson Color bleek uiteindelijk niet te voldoen.

Tot Tati’s grote ontgoocheling waren de kleurenbeelden waardeloos en werd de eigenlijke film bijgevolg volledig in zwart-wit. Pas veertig jaar na datum vond men een manier om de oude pellicule (in kleur) te ontwikkelen. Tati’s dochter, Sophie Tatischeff (zelf ook cineaste), nam de reconstructie voor haar rekening, wat in 1995 resulteerde in ‘Jour de Fête en couleur’.

JOUR DE FÊTE bevat leuke kermisdeuntjes die de kijker meenemen op François’ komische rondrit door het dorp. Dronken gevoerd door zijn kameraden op café dreigt zijn werkdag een valse start te nemen; al snel gaat als een lopend vuurtje door het dorp dat François voortaan de post à l’Américain’ zal rondbrengen. Zijn nieuwe methode (!) verloopt alles behalve van een leien dakje en dankzij of ondanks door zijn gebrek aan behendigheid stapelen de komische blunders zich op. Zo komen brieven op de raarste plaatsten terecht, zelfs de koeien worden ingeschakeld. Tati’s zelf uitgevoerde stunts zijn echt wel bewonderenswaardig.

François doet alles op de fiets maar besluit even hard als een auto te racen. Bovendien wordt Tati geprezen voor zijn revolutionaire methode in het overbrengen van zijn typische vorm van humor, waarbij audio-effecten worden gecombineerd met een mise-en-scène waarin verschillende komische acts tegelijkertijd te zien zijn. Als een gediplomeerde acrobaat fietst hij door beken en brandende mesthopen. De scène waarin hij zijn fiets achternaholt en later terechtkomt in een wielerwedstrijd vereist de conditie van een topatleet…

JOUR DE FÊTE is een bij wijlen een geniale aanzet voor latere satires en bevat al de eerste sporen van Tati’s karakteristieke stijlkenmerken. Allen daarheen dus!

Geschreven door LIESAH JACOBS

Jour De Fête

31/07/2013
Regisseur: 
Productiejaar: 
1949
Distributeur: 
Lumière

Media: 

Trailer: 

Rb5Bv1sEqO0