The Immigrant

“De sleutel tot ambiguïteit is helderheid”, stelt regisseur-scenarist James Gray. “Je moet helder zijn om ambigu te kunnen worden. Vaagheid is de vijand.” Gray is een cineast die duidelijke, herkenbare verhalen vertelt maar tegelijk ook ambivalente personages opvoert. Overgoten met een klassiek sausje. Zo is THE IMMIGRANT een magistraal melodrama gedragen door ambivalente en ontroerende personages.

Ik zal wel ouderwets zijn,” zegt James Gray, “maar alleen personages en een verhaal interesseren me. Hoe creëer je zingeving in een schijnbaar zinloze wereld? Hoe ontroer je kijkers? Hoe maak je iets diepgaands? Dat boeit me. De rest kan me gestolen worden.” De regisseur van Little Odessa, The Yards, We Own the Night en Two Lovers blijft heel eigenzinnig films maken die bij hun release onderschat worden en achteraf een cultstatus bereiken. Ook THE IMMIGRANT werd in Cannes verdeeld onthaald; vooral de helderheid en de emotionaliteit van deze melodramatische kostuumfilm ergerde nogal wat critici terwijl fans een hedendaags verhaal zagen, badend in de thema's die de filmer blijvend obsederen: verraad, dubbele loyaliteit, familie, amoureuze keuzes.

De titel THE IMMIGRANT introduceert meteen het idee van immigratie en de groeipijnen van een jonge natie. “Ik wou een zo eenvoudig mogelijke titel,” stelt Gray, “direct zoals een opera of een Italiaanse film genre De Fietsendief.” Gray voert het vrijheidsbeeld op en maakt duidelijk waarover het gaat: de genadeloos harde realiteit van de jaren 20 waarin de Amerikaanse Droom en de Amerikaanse Nachtmerrie een Siamese tweeling blijken voor zowel 'goede' als 'slechte' nieuwe Amerikanen.

Gray serveert geen lyrisch epos of spectaculaire odyssee maar een intiem, intens (melo)drama. Zonder de gesloten ruimtes van Ellis Island (overgangsplaats voor immigranten die per boot uit Europa arriveren) en de claustrofobe Joodse wijk in Manhattan te verlaten creëert Gray een pijnlijk, gewelddadig universum waarin dromen en emoties exploderen. Centraal staat de vrome Poolse migrante Ewa die meteen gedoemd lijkt. Haar zus belandt in quarantaine omdat ze lijdt aan tuberculose en zelf dreigt ze te worden teruggestuurd omdat ze zich tijdens de overvaart geprofileerd zou hebben als vrouw van lichte zeden (later blijkt het om een verkrachting te gaan). Een welbespraakte pooier loodst haar toch de Nieuwe Wereld in, maar dat 'geluk' betaalt ze cash doordat ze in de rol van seksuele slavin wordt gedrongen. Bruno blijkt zowel beschermheer, manipulator als uitbuiter. Verliefd ook op de vrouw die hij mishandelt en vernedert. Macht en succes blijken niet met liefde te verzoenen. Een fatale driehoek ontstaat wanneer goochelaar Orlando opduikt en een pervers spel opvoert met de illusies van Ewa en de jaloezie van Bruno.

Net zoals The Yards en We Own the Night is THE IMMIGRANT een somber verhaal met de tragische tristesse van het werk van Dostojevski. De moeilijke integratie in de nieuwe natie wordt weerspiegeld in een hels universum beheerst door corruptie, misdaad en geweld. De personages zijn pionnen in een systeem van georganiseerde uitbuiting. Cynische pionnen, want alleen Ewa, de hoer-tegen-wil-en-dank met het gouden hart, gelooft nog in een mogelijke zege van het goede. Ze drijft haar overtuiging door tot het extreme, onder invloed van haar geloof. Haar katholieke geloof zet Ewa aan tot het fysiek beleven van haar schuldgevoelens. Ze is geen willoos slachtoffer maar een jonge vrouw met een onbuigbare wil die alles wil opofferen – tot en met haar ziel – om haar doel te bereiken: de hereniging met haar zus.

Bruno is een ambigue figuur, een charmant roofdier, een booswicht die bij zichzelf fragiliteit en het vermogen lief te hebben ontdekt. Tot zijn eigen verbazing, want zoals hij Ewa voorhoudt, “wanneer je mijn hart zou drinken, zou je merken dat het vol vergif zit”. Bruno is meester én slaaf, een selfmade man die zichzelf uiteindelijk vernietigt om de migrante een (levens)kans te geven. Schoonheid en geluk zijn in het melodrama innig verstrengeld met lijden en pijn. De tranen van Ewa en de grimas bezorgen de Amerikaanse Droom een nieuw leven. Lady Liberty blijft een baken voor migranten.

Geschreven door IVO DE KOCK

The Immigrant

27/11/2013
Genre: 
Productiejaar: 
2013
Distributeur: 
Paradiso

Media: 

Trailer: 

91DoH5ugmJw

onomatopee