I Am Not Your Negro

Woede, medelijden en schaamte doen auteur James Baldwin in 1957 terugkeren naar de VS. Het volstaat niet langer in Parijs te schrijven over het racisme in zijn vaderland. Hij moet er zelf bij zijn, bij het meisje op de foto – destijds winnaar van de World Press Photo – dat wordt bespuwd en beschimpt op haar eerste dag op een school die nog maar net verplicht afstand heeft gedaan van de segregatie. Het in haar gezicht geslingerde racisme is openlijk; de hakenkruisen en KKK-slogans van de anti-integrationisten zijn niet mis te verstaan.

Tien jaar later krijgt Baldwin, ondertussen een bekende stem van de burgerrechtenbeweging, in een talkshow de vraag: “Why aren’t the Negroes optimistic? Is de situatie tegelijk veel beter en nog altijd hopeloos?” Baldwin lacht breeduit, maar is ongemeen scherpzinnig in zijn antwoord: “De vraag is niet wat er gebeurt met een zwarte man hier of daar. De echte vraag is wat er gebeurt met ons land.” In I AM NOT YOUR NEGRO gaat filmmaker Raoul Peck (Lumumba) de confrontatie aan met die vraagstelling. Niet omfloerst, maar direct, in een montage die historisch beeldmateriaal laat botsen op Black Lives Matter-protesten tegen hedendaags politiegeweld in Ferguson en andere Amerikaanse steden. Het woord ‘negro’ kan nu niet meer door de beugel, maar onderhuidse en ook weer onverhulde verdrukking zijn nog altijd schering en inslag.

Om de vinger te leggen op dat Amerikaanse trauma – dat ook onverkwikkelijke onderdrukkings-mechanismes elders blootlegt – put Peck uit het hele oeuvre van Baldwin, vooral zijn essays over cinema en zijn ongepubliceerde notities over de burgerrechtenactivisten Malcolm X, Martin Luther King Jr. en Medgar Evers, vrienden van hem. Baldwins lucide, meeslepende woorden – ingesproken door een ingehouden, bijna onherkenbare Samuel L. Jackson – vinden weerklank in reclamefilmpjes, nieuwsbeelden en vooral Hollywoodfilms uit de jaren 30 tot 60. Rabiaat racisme is in vaak heimelijke vorm aanwezig in de beeldcultuur, ook in als progressief geboekstaafde films. Prachtige passages uit Baldwins boek The Devil Finds Work verhalen over de aantrekkingskracht die cinema op hem uitoefent. Hij laaft zich aan film, maar walgt er tegelijkertijd van dat iemand zoals hij niet lijkt thuis te horen in die verbeelde wereld; een afspiegeling van de werkelijkheid. Kan een Afro-Amerikaanse jongen zich identificeren met Gary Cooper, of moet hij zich verbonden voelen met de indianen die door de held worden neergeknald? En kunnen we vandaag, voegt I AM NOT YOUR NEGRO daaraan toe, eindelijk ontkomen aan de geweldcultuur met de Ander als mikpunt?

De focus ligt op de Verenigde Staten, maar de weigering om te gaan met racisme als een vorm van machtsmisbruik laat zich ook overzetten naar andere samenlevingen. Baldwin en Peck plaatsen daar een persoonlijke, intieme confrontatie tegenover. En dat creëert ongemakkelijkheid, want ze verschuiven de verantwoordelijkheid niet door naar de ‘ander’. Een montage toont hoe Amerikaanse politici “sorry” zeggen, maar verontschuldigingen als een schaamlapje voor al dan niet oprecht historisch schuldbesef volstaan niet. Woede, medelijden en schaamte, ze maken allemaal deel uit van I AM NOT YOUR NEGRO, dat die gevoelens te boven wil komen door een grondige zelfanalyse, historisch en hedendaags, als opmaat tot de toekomst.

De vertoningen van I AM NOT YOUR NEGRO vind je terug op cinenews.be.

Geschreven door BJORN GABRIELS

I Am Not Your Negro

10/05/2017
Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Dalton Distribution

Media: 

onomatopee