Internationaal Kortfilmfestival Leuven: hoogvliegers en palmares

In de wandelgangen van STUK Leuven werd naar het einde van IKL toe gefluisterd dat de competitie Vlaamse fictie dit jaar eerder zwak was. Mij viel het op dat veel kortfilms cinematografisch wel goed gemaakt waren, maar dat hun verhalen en acteerprestaties geen indruk nalieten. De grote meerderheid van de films bevat brave ideeën die even braaf zijn uitgevoerd. Dat betekent niet dat we als leden van de persjury op zoek gingen naar een controverse of een shock, maar wel naar originaliteit en vindingrijkheid.

Van de 25 films zijn er wel degelijk enkele uitschieters met frisse ideeën. Een daarvan is LOST IN THE MIDDLE (Senne Dehandschutter, coscenarist Kevin Ingelbrecht), dat de levens van een journalist en een geradicaliseerde moslim naast elkaar legt tot ze geleidelijk aan in elkaar gaan overlopen. De twee Belgen kruisen elkaar - ook letterlijk in een spannende doolhofscène - in de oorlogsruïnes van een Syrische stad (om begrijpelijke redenen gefilmd in Marokko). Opmerkelijk is dat de actiethrillerscène, hoewel realistisch gefilmd, niet echt plaatsvindt in het verhaal, maar in de hoofden van de mannen, tegenover elkaar gezeten in een doodsbenauwde situatie. Naast spanning en een flinke portie geweld zijn er ook elementen van vervreemding. Zo bevinden de woonkamers van de jonge mannen en de luchthaven waar ze, beiden met Syrië als bestemming, op hetzelfde vliegtuig stappen zich midden in de Syrische ruïnes, een geslaagd filmisch idee. Iets te nadrukkelijk aanwezig (want een twijfelachtig uitgangspunt) is de kritiek op oorlogsjournalistiek, die hier handelt uit sensatiezucht en voor de blanke Belg niet meer is dan een gerichte carrièrezet. Als een zwerm aasgieren cirkelen enkele reporters rond een dode soldaat, op zoek naar het beste shot. Er valt ook een en ander aan te merken op het wel erg expressieve acteerwerk van Matthieu Sys (tegenspeler Soufiane Chilah zegt meer met minder), de overdadige make-up en de melodramatische oneliners. Toch verdiende de kortfilm de Prijs van de Filmkritiek omdat hij het sterkst was in de visuele uitwerking van enkele originele ideeën. Het spreekt verder voor de film dat hij je toelaat zelf betekenis te geven aan verschillende symbolische momenten (de huiskamerruïnes, de vlucht van de mannen, de situering van de luchthaven) en de puzzelstukjes op hun plaats te leggen. Gewaagd einde ook.

Afbeeldingsresultaat voor lost in the middle senne dehandschutterMatthieu Sys en Line Pillet in LOST IN THE MIDDLE

Totaal anders is het poëtische, rustig vertelde HOMESICK. Zoals Joe Vanhoutteghem televisiekijkend Vlaanderen toevertrouwde in het kortfilmprogramma 4x7 op Canvas (hier gratis te bekijken) is het een autobiografisch verhaal over het verlies van zijn neefje toen hij jong was. Het begint met een toepasselijke mijmering over nostalgie, want in woord en beeld wordt de kijker meegenomen naar de jaren tachtig. Door het oog voor detail dat Joe Vanhoutteghem vermoedelijk te danken heeft aan zijn eigen geheugen, geloof je dat dit een levensecht verhaal is. Het schoonmaken van de caravan wanneer de familie terugkeert van hun reis, de kinderen van het dorp die steeds bij hun zwembad rondhangen, het zorgende karakter van de moeder ... het zijn kleine dingen die de kijker even het gevoel geven deze familieclan echt te kennen. Naast de rake tekst is er ook de zachte, korrelige fotografie die je terugvoert in de tijd. De mogelijkheden van het medium film worden gebruikt bij het magisch tot leven brengen van een familiefoto en bij enkele shots die de link tussen verleden en heden duidelijk maken. HOMESICK lijdt niet aan de kwaaltjes van LOST IN THE MIDDLE en is daarom een persoonlijke favoriet. 

Afbeeldingsresultaat voor homesick joe vanhoutteghem HOMESICK

Hoogvlieger en winnaar van de prijzen voor Beste Film en Acteerprestatie (Thierry Hellin) én de Publieksprijs is de satire MAY DAY van Fedrik De Beul en Olivier Magis, die tijdens Warsaw Film Festival ook al (als enige Belgische film) in de prijzen viel. En dat is verdiend: verschillende keren denk je tijdens het kijken met een grijns op je gezicht: "Verdorie, dat is geniaal!" Vooral in zijn eenvoud blinkt MAY DAY uit. Zet enkele Vlamingen en Brusselaars, allochtonen en autochtonen, ouders en jongeren samen in een kamer (waar de camera zelf ook blijft) en laat ze bekvechten over één job die ze allemaal willen, voeg daar een goede cameraregie en acteertalent aan toe en je krijgt entertainende cinema. Het opzet past ook erg goed bij het kortfilmgenre omdat het als geheel klopt. Bij verschillende andere kortfilms in de competitie wrong dat een beetje: Anthony Schattemans' PETIT AMI, Hans Vannetelbosch' SONS OF NO ONE, Steffen Geypens SILENT CAMPINE en verschillende andere kortfilms leken scènes uit een langspeelfilm, waarbij je soms verlangde naar meer - al kan dat natuurlijk ook iets goed zijn, zoals bij REMISE van Deben Van Dam het geval was - of met vragen achterbleef over de beweegredenen van de hoofdpersonages.

Afbeeldingsresultaat voor may day thierry hellin Thierry Hellin in MAY DAY 

De verwachtingen waren hoog voor REMISE nadat Deben Van Dam met zijn De weg van alle vlees vorig jaar de hoofdprijs van de jury en het publiek kreeg. Met de 60.000 euro en de postproductionele steun van de VAF-Wildcard realiseerde Van Dam dit jaar REMISE. Het donkere familiedrama gaat over een kampioen schaakboksen (ja, het is een bestaande sport) die door niemand wordt geapprecieerd, buiten door zijn zoon, die maar al te graag in zijn vaders voetsporen wil treden. De mistroostige driehoek van grootvader-vader-zoon staat hier centraal. Tibo Vandenborre is perfect gecast als de bokser en had ook de Prijs van de Beste Acteerprestatie verdiend, al bespeelt Thierry Hellin (MAY DAY), die de prijs uiteindelijk kreeg, wel een breder arsenaal aan emoties. REMISE is professioneel op elk vlak, van camerawerk tot geluid over montage tot acteerwerk. De reden waarom de film 'enkel' (let op de aanhaling) de Speciale Vermelding van de Jury kreeg is waarschijnlijk dat Van Dams talent al werd opgemerkt bij De weg van alle vlees. De wereld is klaar voor Van Dams eerste langspeelfilm. 

 

Afbeeldingsresultaat voor remise deben van dam Tibo Vandenborre in REMISE

 

Een speciale vermelding verdient nog OUT OF THE BLUE, INTO THE BLACK (regisseursduo Alidor Dolfing, genoemd naar hun beide grootvaders), de meest confronterende en choquerende film met een horrorachtige toets. Een jongen ('Kiwi') wordt wakker in een mobiel toilet en geleidelijk aan komen zijn herinneringen aan de afgelopen nacht terug. De film slaagt erin je mee te nemen in die roes en zelfs in het gevoel van de hangover tijdens Kiwi's wansmakelijke toiletbezoek. Wat er dan gebeurt is erg verrassend en komt aan als een klap in het gezicht. Ook hier is bewondering voor de acteerprestatie van de hoofdrolspeler (Laurens Aneca) op zijn plaats. Bepaalde surrealistische elementen in de film zijn erg geslaagd, andere halen echter het geheel onderuit. De titel OUT OF THE BLUE, INTO THE BLACK verwijst naar de uitdrukking, afgeleid van Neil Youngs songtekst in 'Hey Hey, My My', die betekent dat je uit een slechte situatie raakt, enkel om in een nog slechtere situatie te verzeilen. En dat is in deze film zeker wel van toepassing. 

 

 Laurens Aneca in OUT OF THE BLUE, INTO THE BLACK

 

Bekijk hier de prijsuitreiking. 

 

Palmares:

Vlaamse competitie: fictie
Prijs van de Jury, Prijs van het Publiek: MAY DAY (Fedrik De Beul en Olivier Magis)
Prijs van de Jury voor het Beste Debuut: POOR KIDS (Michiel Dhont)
Prijs voor de Beste Acteerprestatie: Thierry Hellin (MAY DAY)
Speciale vermelding: REMISE (Deben Van Dam)

Vlaamse competitie: animatie
Prijs van het Publiek: WILDEBEEST (Nicolas Keppen en Matthias Phlips)

Vlaamse competitie: documentaire
Prijs van de Jury: GIRLHOOD (Heleen Declercq)

Europese competitie: fictie
Prijs van de Jury: LE BLUE BLANC ROUGE DE MES CHEVEUX (Josza Anjembe)
Prijs van het Publiek: LES HEURES-ENCRE (Wendy Pillonel)
Nominatie door de Jury voor de European Film Awards: GRADUATION '97 (Pavlo Ostrikov)

VAF Wildcards
Wildcard Fictie: SONS OF NO ONE (Hans Vannetelbosch) en POOR KIDS (Michiel Dhont)
Wildcard Documentaire: OURS IS A COUNTRY OF WORDS (Mathijs Poppe) en DE FLANDRIEN (Kinshuk Surjan)
Wildcard Animatie: XYXX (Zander Meykens)
Wildacard Filmlab: CARRY ON (Mieriën Coppens)

Gastprijzen
Prijs Filmkritiek: LOST IN THE MIDDLE (Senne Dehandschutter). Speciale vermelding voor MAY DAY (Fedrik De Beul en Olivier Magis)
Pitch Award: OUR LAST DAYS van Sam Gielen en POUMPO van Anthony Tueni.
Humo Award: HOTEL MAMA (Aline Boyen)

Beeld boven: MAY DAY 

Geschreven door CHARLOTTE TIMMERMANS
 
onomatopee