IFFR (3) – Uitstekende documentaires in Ro'dam

Terwijl in Doornik het filmfestival Ramdam, dat eerst wegens terreurdreiging was afgelast, nu toch weer in een wat afgeslankte versie doorgaat, tot 31 januari, scoren in Rotterdam op het Festival films zoals TIMBUKTU en LOIN DES HOMMES die verzoenende taal spreken of verzet tegen extremisme op een originele manier counteren, hoog op de publieksenquêteladder. Maar mogen wij het hier even hebben over enkele opvallende documentaires op deze editie van het Festival.

Zoals bijvoorbeeld BITTER LAKE van Adam Curtis, dal jaren aan de slag voor de BBC, die zich de moeite getroostte om aan de hand van nieuwsbeelden een accuraat beeld te schetsen van het ontstaan van het islamterrorisme. Het begon allemaal met de Koude Oorlog die volgde op W.O.II. Afghanistan, dat aan de Sovjet-Unie Rusland grenst, leek voor de Britse regering een ideale plek om te 'democratiseren' (in de hoop zo het Russisch communisme in te dijken.) Maar al snel zagen de opperbevelhebbers van het Rode Leger dat gevaar in en probeerden zij ook met alle mogelijke middelen om de Afghanen voor zich te winnen. De ultraconservatieve tendens binnen de islam, het Wahhabisme, uit het naburige Jemen overgewaaid, kreeg bijgevolg een voedingsbodem. Jaren later, op het einde van de vorige eeuw, zouden Thatcher en Reagan met hun simplistische oplossingen het holle van deze Westerse ideologie (vooral uit op winstbejag) nog versterken met alle gevolgen vandien. Een verhelderend document bijgevolg die tevens een verklaring geeft voor het Iraakse en Syrische conflict. Een documentaire die de ogen opent!

Maar wat rest er wanneer het conflict zogezegd voorbij is? Onze Isabelle Tollenaere maakte als een innemend klavertje vier de documentaire BATTLES (foto) waarin de overblijfsels van oorlogen op een poëtische wijze in beeld zijn gebracht. In deel 1 – A BOMB vindt een landbouwer op het veld een springtuig uit W.O.I. Voor de man niks ongewoon, hij legt het metalen voorwerp naast zich op de trekker en... de boer, hij ploegde voort. 2 – A SOLDIER blijft dat ook in vredestijd, oefenend voor mogelijke latere interventies en 'als een hond' zijn territorium verdedigend. 3 – A BUNKER is een dominante doch pittoreske verschijning in elk landschap. In Albanië doet het dienst als stal en kippenhok. 4 – A TANK is vermoedelijk het grappigste deeltje van allemaal. Opblaasbare tanks werden namelijk tijdens de oorlogen gebruikt om de vijand te misleiden. In vredestijd is het instructiemateriaal voor het Rode leger. In zijn geheel een visueel juweeltje, waarin dialogen tot een minimum werden herleid. Een te koesteren poëzierijk essay waarop we trots mogen zijn.

Heel anders maar net zo intrigerend is STORM CHILDREN - BOOK ONE die de overstroming in het Filipijnse Manilla als onderwerp heeft. Voor iemand zoals Lav Diaz een korte (want slechts 143' lang) vrijwel woordloze documentaire. Maar wel met diverse speelelementen, want wat te denken van het drukke verkeer dat raast op de soundtrack terwijl allerhande vuil door de straten drijft. Een wel zeer bizarre parallel. Straatkinderen vissen intussen met een door het noodweer afgerukte tak naar blik en andere mogelijk verkoopbare spul. Een schip dat op de kade geworpen werd en daar een volledige straat van de kaart veegde, dient nu als springplank voor de kinderen die genieten van de waterpret, alles in heerlijk zwart-wit gefilmd zoals we van de maker intussen gewend zijn. “Er is een stukje hemel in elk rampgebied” wist men destijds in Woodstock al te vertellen.

Die hemel hebben een drietal filmmakers hier in Rotterdam al getroffen. Zij zijn de winnaars van de kortfilmcompetitie: THINGS van Engelsman Ben Rivers, LA FIÈVRE van de Franse Safia Benhaim en GREETINGS TO THE ANCESTORS van Ben Russell (een coproductie van USA/South Africa en UK)  Terwijl OUR BODY van Dane Komljen, een Servisch-Duitse coproductie, ten slotte voor EFA werd genomineerd voor het in elkaar weven van het litteraire en het filosofische, het naast elkaar plaatsen van het gemanierde met het abrupte.

Geschreven door ZENO CORNELIS
 
onomatopee