Cannes 2019: doet Loach nu zijn hattrick?

In SORRY WE MISSED YOU doet Ken Loach, boegbeeld van de sociaal geëngageerde Britse cinema, wat hij altijd het best doet: genadeloos wantoestanden aanklagen.

Met een recordaantal van veertien Cannesselecties, waaronder twee Gouden Palmen voor The Wind That Shakes the Barley in 2006 en voor I, Daniel Blake in 2016, is de 82-jarige Brit, nu met zijn arm in een mitella op de rode loper, kandidaat voor een unieke derde Palm. Mocht dat niet lukken, dan is de titel van zijn 32ste film al een verontschuldiging op voorhand vanwege de Cannesjury die dan toch geen derde Gouden Palm wou uitreiken aan Red Ken, een cineast die al heel zijn carrière lang wordt geassocieerd met linkse sympathieën. Als Belg zou je dat bijna hopen, want dan hebben de Dardennes nog een kans om hun derde hoofdprijs binnen te halen.

Nee, die titel verwijst naar de boodschap die wordt achtergelaten wanneer het superefficiënte leveringsbedrijf PDF, Packets Delivered Faster, een pakje niet kan afleveren. Of mogen we er ook een verontschuldiging in zien van een economisch systeem dat aan alles gedacht heeft, behalve aan de arbeiders die er zich voor moeten doodwerken?

Een van die arbeiders is Ricky (Kris Hitchen), een noeste werker die zowat van alles gedaan heeft tijdens zijn leven, behalve gestempeld. Zijn vrouw Abbie (Debbie Honeywood) is een thuisverpleegster met een groot hart voor haar meest kwetsbare patiënten. Wanneer Ricky een eigen bestelwagen koopt om als zelfstandige chauffeur PDF-pakketten te leveren, is er nog weinig tijd voor hun twee kinderen: zoon Seb (Rhys Stone), die liever graffiti spuit dan zijn laatste schooljaar af te werken, en zijn elfjarige zus Liza Jane (Katie Proctor), die ervoor zorgt dat familieruzies toch in harmonie eindigen.

Net als I, Daniel Blake speelt SORRY WE MISSED YOU zich af in Newcastle, niet bepaald de meest aantrekkelijke stad in Noord-Oost-Engeland. Op weg naar haar buitenverblijf in Schotland liet koningin Victoria de ramen van de wagon blinderen wanneer de trein Newcastle naderde. De aanblik van de stad van het 'zwarte goud' kon haar niet bekoren. Die kolenindustrie raakte halverwege de 20ste eeuw in verval en de uitdrukking ‘kolen naar Newcastle dragen’ betekent nog steeds ‘nutteloos werk verrichten’.

Kolen moeten er nu niet meer vervoerd worden, postpakketten daarentegen wel, zo snel en doelmatig mogelijk met de hulp van state of the art technologie. Een scanner controleert niet enkel de pakjes en de kortste weg die ze moeten afleggen, maar ook de chauffeur die na twee minuten al opgepiept wordt en best in een plastic fles kan urineren om geen tijd te verliezen. Ricky’s onvermurwbare baas Maloney (Ross Brewster) heeft een systeem van boetes uitgewerkt die de druk van dit economische systeem nog enorm vergroot. Ricky’s mentale en fysieke welzijn slaat op hol: een politieagent die hem bekeurt omdat hij met zijn leveringscamionet op de stoep staat, krijgt de huid vol gescholden; een klant die zijn identiteitskaart niet onmiddellijk haalt, wordt bedreigd en Ricky zelf wordt door drie vrienden van die klant beroofd en afgetroefd. De druppel die de emmer doet overlopen is niet de duizend pond boete voor de vernielde scanner, maar de problemen met zijn zoon Seb.

Kunnen Ricky en zijn familie al die ellende overleven? Ken Loach en zijn vaste scenarioschrijver Paul Laverty, voor de dertiende keer hier samen, vragen het zich ook af. Hoe meer hun personages in de miserie worden geduwd, hoe groter de empathie van Loach en Laverty.

Ontroerend mooi en bijzonder authentiek is deze familie. En zoals steeds bij Loach ontwapenend vertolkt door non-professionals. In Kes was de scene to remember die waarin de stille, verlegen en introverte jonge knaap plots open bloeide tijdens zijn spreekbeurt in de klas over de training van Kes, zijn torenvalk. Hier is het de hospitaalscène waarin de zachtaardige Abbie plots in woede uitbarst tegen het onrechtvaardige uitbuitingssysteem van PDF. Typisch voor het imposante sociaalkritische oeuvre van een cineast die steevast kiest voor de kleine man en mokerslagen uitdeelt aan regimes die hem willen onderdrukken!

Gebroken arm of niet, vals gebit of niet, als het erop aankomt zijn Kens tanden nog steeds vlijmscherp. Voor rode Ken was Thatchers neoliberale politiek de oorzaak van alle ellende in de arbeidersklasse. Met de huidige technologie is de arbeider verzeild geraakt in een systeem dat hem nog meer uitbuit, dixit Loach, die geen politieke films maakt, maar toont wat politiek met de mens doet. Merkwaardig toch dat het nu net het mondaine Cannes is dat een derde Palm kan uitdelen aan Loach of de Dardennes.

Voor meer verslaggeving uit Cannes, zie filmmagie.be/nieuws.

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE