Cannes 2017: Zonder liefde, koude liefde

Op dag één in Cannes liepen enkel de temperaturen buiten op de Croisette hoog op. Opener LES FANTÔMES D’ISMAËL van Arnaud Desplechin werd kil ontvangen, zonder enig applaus tijdens de eerste vertoning van het festival, vóór die ’s avonds in galapremière ging. Later kreeg de eerste film uit de hoofdcompetitie, NELYUBOV/LOVELESS, een eerder lauwe reactie, met een beleefdheidsapplaus van de verzamelde pers. Al zet het werk van de Rus Andrej Zvjagintsev ('Leviathan') nu eenmaal niet aan tot vreugde-uitbarstingen.

Wel bijzonder prikkelend blijven zijn langoureuze fotografie en zijn morele schets van Rusland dat over de rand van de afgrond hangt. “Echtscheiding behoort niet tot de corporate policy”, zegt een collega van Boris op een salesafdeling wanneer die laatste vraagt hoe hun leidinggevenden zouden omgaan met een werknemer die scheidt van zijn partner. Hun baas, die de bijnaam ‘de Baard’ draagt, is conservatief orthodox en zou zoiets nooit dulden. Een oplossing zou kunnen zijn snel een nieuwe partner te huwen, zodat niemand iets merkt.

Voor Zhenya en Boris lijkt dat alvast geen probleem te vormen. Hun echtscheiding is nog niet rond, maar beiden hebben al een nieuwe partner. Wat hun zoon Alyosha daarvan denkt horen ze enkel via slaande deuren, en dan nog. Echt aandacht voor de 12-jarige jongen hebben ze niet. Geen van beiden wil hem onder zijn of haar hoede nemen. Vooral moeder Zhenya laat geen kans onbenut om erop te wijzen dat haar zwangerschap ongewenst en hun zoon een ongeluk was.

Zvjagintsev plaatst de twee nieuwe relaties in parallel. Zhenya en Boris zeggen allebei nog nooit zulke liefde te hebben ervaren. Bij het ene kersverse echtpaar lijkt een nieuw huwelijk op stapel te staan, en in de andere relatie zal Boris opnieuw vader worden. Maar zoals LES FANTÔMES D’ISMAËL al aangaf, kunnen er heel wat obstakels staan tussen een oude en een nieuwe liefde. En ook in LOVELESS zet een verdwenen kind, geen jongvolwassen vrouw zoals in LES FANTÔMES D’ISMAËL, maar een 12-jarige jongen die amper een woord zegt, de zaken op scherp. Alyosha is weg. Naast een onwillige politie zet een goed geolied vrijwilligersinitiatief de zoektocht in, met ook een opgefokte autorit van het bekvechtende koppel naar Zhenya’s moeder.

Gebroken en mogelijk te vernieuwen familiebanden zijn Zvjagintsev niet vreemd, kijk maar naar de prachtig verbeelde vaderverdwijning in The Return, of naar de gebarsten gezinnen in The Banishment of Elena. Zoals die laatste heeft Zvjagintsev LOVELESS opgevat als een thriller, maar dan wel naar zijn hand gezet, en met een politieke ondertoon, inclusief nieuwsreportages over het conflict tussen Rusland en Oekraïne. Is ook dat geen vechtscheiding?

Beeld: LOVELESS 

Geschreven door BJORN GABRIELS