Cannes 2017: Waar Russen thuis zijn

Zoals wel meer mondaine badplaatsen waar glitter, geld en gebrek aan goede smaak lelijk huis houden, verwelkomt Cannes aardig wat kapitaalkrachtige Russische bezoekers. Het valt te betwijfelen of zij ook weg zijn van de Russische films die tijdens het festival te zien zijn.

Sinds zijn vertoningen aan het begin van het festival staat LOVELESS van Andrej Zvjagintsev nog altijd mee bovenaan op de favorietenlijstjes. Daar is nu ook schaduwfavoriet A GENTLE CREATURE van de Oekraïense filmmaker Sergei Loznitsa bijgekomen.

Een stilzwijgende “femme douce” (zoals ze op de aftiteling wordt genoemd) onderneemt een tocht naar een gevangenis om haar man te kunnen bezoeken. In de wachtrij in het postkantoor, in de gevangenis en onderweg in bus, trein en taxi is er voortdurend gekibbel om haar heen; soms goed bedoeld, vaak ronduit beledigend. Loznitsa – ook in zijn documentair werk, bv. Maidan, een liefhebber van een fijnzinnig geconstrueerde klankband ­– voegt daar een hele reeks traditionele liederen aan toe, gezongen bij schrans- en danspartijen.

A GENTLE CREATURE schetst een trefzeker portret van een tragische Russische natie, slachtoffer van de geschiedenis met zelf een rist misdrijven op de kerfstok. Als een van de weinige competitiefilms die radicaal van toon durft te veranderen – op een realistische schets volgt een surrealistische schijnbeweging – kon het einde niet alle aanwezige journalisten bekoren. Al hoeft dat geen graadmeter te zijn voor eventuele prijzen later deze week.

In de Un certain regard-competitie ging enkele uren vóór A GENTLE CREATURE het opmerkelijke Russische debuut TESNOTA in première. De jonge filmmaker Kantemir Balagov, een protegé van Aleksandr Sokoerov, laat een pas verloofd stel kidnappen nabij het Noord-Kaukasische Naltsjik, zijn geboortestreek. De spanningen tussen Kabarden en joden zit er diep geworteld, en als het om het bijeenbrengen van losgeld gaat blijkt ook de joodse gemeenschap zelf barsten te vertonen.

Onder andere met een gruwelijke scène, niet het minst omdat die waargebeurde gewelddaden aanhaalt, neemt Balagov heel wat hooi op zijn vork. Toch blijft zijn blik op verstikkende moederliefde, de erfenis van gedwongen volksverhuizingen en rigide clandenken intrigeren. Een filmmaker om in het oog te houden dus.

Beeld: A GENTLE CREATURE (Sergei Loznitsa)

Geschreven door BJORN GABRIELS