Cannes 2017: Vertoning Okja zorgt voor heisa

Zoals te verwachten was er heel wat deining bij de eerste vertoning van OKJA, de door Netflix geproduceerde film van Zuid-Koreaan Bong Joon Ho. Niet te voorzien was dat de vertoning na 5 minuten moest worden stopgezet.

Zodra bekend raakte dat het festival van Cannes in de hoofdcompetitie twee films – OKJA en THE MEYEROWITZ STORIES (NEW AND SELECTED) van Noah Baumbach – had geselecteerd die door Netflix zullen worden gedistribueerd, woedt er een hevige discussie. Horen Cannesfilms geen bioscoopdistributie te krijgen? En betekent dit alles niet het einde van film als gezamenlijke beleving in een zaal, en – zo menen puristen en cinefiele doemdenkers – zelfs het einde van film als medium? Netflix laat nog altijd in het midden of ze de films van Bong Joon Ho en Noah Baumbach wel naar de Franse bioscopen zullen brengen. Ondertussen heeft algemeen bestuurder en selectieheer van Cannes Thierry Frémaux aangekondigd dat vanaf volgend jaar competitiefilms verplicht een zaalrelease moeten krijgen. Of die uitspraak werkelijk gevolg zal krijgen, of bedoeld was om de Franse pers en onder meer ook de vereniging van Franse bioscoopeigenaars te sussen, valt nog af te wachten.

Dit alles was dus voldoende om een tumultueuze ontvangst van OKJA te voorzien. Zodra het logo van Netflix op het scherm verscheen, weerklonk er zowel boegeroep als applaus. De sfeer werd er niet rustiger op – sommige toeschouwers leken zich wel in een voetbalstadion te wanen – terwijl Tilda Swinton als nieuwe CEO van een voedselgigant in de eerste scène zowaar een nieuw zakelijk model voorstelt. Haar bedrijf, dat een slechte reputatie heeft vanwege haar vader (die ooit napalm produceerde voor gebruik in Vietnam) en haar psychopathische tweelingzus, zal over een periode van tien jaar een wedstrijd houden om het beste genetisch gemodificeerde supervarken te verkiezen. “Dit betekent een revolutie in de vee-industrie”, verklaart ze over haar promotiecampagne die het bedrijfsimago een fikse boost moet geven.

De parallel met Netflix is snel gelegd – ook wanneer een personage even later naar een televisie met ouderwetse antenne kijkt. Maar zover kwam de verzamelde pers niet meteen. Zo’n vijf minuten na het begin van OKJA werd de vertoning al stopgezet, omdat het bioscoopscherm in het Grand Théâtre Lumière, de grootste zaal op het festival, niet volledig zichtbaar was door een niet volledig geopend gordijn. Tien minuten en ongetwijfeld enkele drukke telefoontjes later ging het toneelgordijn opnieuw open om de vertoning dan toch te starten zoals het moet. Of toch zoals heel wat film- en bioscoopliefhebbers vinden dat het moet.

Opnieuw weerklonk boegeroep bij het Netflixlogo, maar het vervolg van de vertoning verliep veel rustiger. Na deze wel bijzonder ironische samenloop van omstandigheden bij de wereldpremière – in een prestigieuze bioscoop tijdens het meest prestigieuze filmfestival ter wereld – van een film die mogelijk enkel via digitale streaming te zien zal zijn, kon de aandacht dan toch gaan naar de film zelf.

In zijn door Netflix en Plan B – het productiehuis van Brad Pitt – geproduceerde satirische avonturenfilm richt Bong Joon Ho de pijlen op de vleesindustrie. Het meisje Mija houdt als huisdier het ‘supervarken’ Okja in een Zuid-Koreaans gebergte, waar haar grootvader als biologische landbouwer het schattige dier grootbrengt in opdracht van multinational Mirando. Het geanimeerde varken ziet er veel aandoenlijker uit dan het monster in The Host van Bong Joon Ho, die na Snowpiercer opnieuw een maatschappijkritische invalshoek koppelt aan genrecinema. Met Jake Gyllenhaal ­(totaal over the top) als televisiepresentator en Paul Dano als leider van het Animal Liberation Front gaat OKJA volop voor een satire, met achtervolgingsscènes en een duidelijke ecologische boodschap. Al wordt die wel ondergraven omdat – anders dan in Snowpiercer – de opposanten niet het systeem zelf kunnen aanpakken.

Geschreven door BJORN GABRIELS