Berlinale: Panoramische intimiteit

In de Panoramasectie van de Berlinale geen films met weidse landschappen, maar een figuurlijk verbreden van de horizon. In SCHWARZE MILCH, KØD & BLOD en SI C’ÉTAIT DE L’AMOUR zagen we een sterke focus op personages die grenzen bewandelen, met een nabije camera erg lichamelijk en intiem in beeld gebracht.

In Uinsema Borchu’s semi-autobiografische film SCHWARZE MILCH overschrijdt hoofdpersonage Wessi grenzen, zowel letterlijk als figuurlijk. Deze jonge vrouw (gespeeld door Borchu zelf), vliegt overheen de grenzen van haar thuisland Duitsland naar haar geboorteland Mongolië, om samen met vrienden en familie de eerste zwangerschap van haar zus te vieren. In tegenstelling tot de Mongoolse film Öndög, vorig jaar geselecteerd voor de hoofdcompetitie (én winnaar van Film Fest Gent), toont SCHWARZE MILCH de uitgestrekte Mongoolse steppe amper. Borchu focust veeleer op haar personages. Zeer waarheidsgetrouw weet ze weer te geven wat het is om een ‘grensoverschrijdende’ migrant te zijn, niet enkel op een geografische manier, maar ook op vlak van gedrag. Wessi’s vrije opvattingen over liefde en zintuiglijk genot passen niet binnen die van haar traditionele familie. Door de hyperscherpe fotografie ervaart de toeschouwer de zintuiglijkheid van de dingen die Wessi voelt bijna mee. Ze is enorm geprikkeld door haar tastzin; ze stopt zand in haar mond en wil een worden met de bruine aarde op de steppe. Haast met genot raakt ze de tepels van de geit die ze melkt aan en drukt haar neus tegen haar dampende vacht.

 Schwarze Milch

Met KØD & BLOD overschrijdt ook Deense filmmaker Jeanette Nordhal grenzen. Samen met scenarist Ingeborg Topsøe vermengt ze de tradities van het Deense familiedrama met het maffiagenre, een gewaagde stap – zo vond ook het Deense Filminstituut. Nadat Ida’s moeder sterft, komt de zeventienjarige terecht in het gezin van haar tante met drie zonen, een heuse maffiaclan die mensen bedreigt wanneer ze hun schulden niet kunnen aflossen. De spieren van de forsgebouwde neef worden op een intimiderende manier in ons gezicht geduwd, als teken dat met deze familie niet te sollen valt. De familie neemt Ida op, maar samen met haar ontdekken we de gure criminele praktijken waarin de clan haar betrekt, terwijl de camera dicht bij de personages blijft en haast niets van Denemarken toont. De intieme lichamelijkheid van de tante met haar zonen wordt in close-up in beeld gebracht. KØD & BLOD roept op sommige momenten Home van Fien Troch op, maar slaagt er niet in eenzelfde spanning op te bouwen als de nagelbijtende Vlaamse thriller. Pas op het allerlaatste wordt KØD & BLOD intrigerend, maar voor je het weet rollen de eindtitels dan al over het scherm.

In de sensuele documentaire SI C’ÉTAIT DE L’AMOUR volgt regisseur Patric Chica een dansgroep die rondtoert met een slowmotionchoreografie van Gisèle Vienne, die geënt is op de Berlijnse rave scene van de jaren 1990. De dansers zweven op de grens tussen zichzelf en de personages waarin ze volledig opgaan tijdens hun dans. De grens tussen realiteit en fictie vervaagt in een opwaartse spiraal van emotionele inleving van acteur en kijker. De dansgroep is op tour, maar op geen enkel moment in de documentaire is te zien op welke locatie de groep zich bevindt. De dans beweegt tegen een gapend zwarte achtergrond, een onbestemde ruimte waarin het vooral gaat om de mensen die erin te vinden zijn. Neonlicht verheft de zwetende lijven uit de ruimte, en alle aandacht wordt naar hun uiterst gecontroleerde lichamelijkheid gezogen.

 Si c'était de l'amour 

KOKON van voormalig ‘Berlinale Talent’ Leonie Krippendorff, speelde vanwege zijn coming-of-ageverhaal in de Generation Plus-sectie. Evengoed was een plaats in het Panoramaprogramma toepasselijk geweest, gezien de grens waarop het hoofdpersonage zich bevindt en het taboe dat de regisseur behandelt. Spartelend door het begin van haar puberteit tijdens een hete zomer in het Berlijnse Kreuzberg, staat de veertienjarige Nora op de overgang tussen kind en vrouw. Door intieme zelfbetasting van een jong meisje te tonen, en te focussen op haar menstruatie als hoofdthema, toont Krippendorff iets wat niet vaak te zien is in film. “Menstruatie is vaak een randverhaal, terwijl het eigenlijk iets heel emotioneels is en een hoofdverhaal zou moeten zijn”, zegt ze in een Q&A. In haar broeierige film gaat de jonge regisseur op een verfrissende manier om met het verhaal Nora, die haar eigen lichamelijkheid en (homo)seksualiteit exploreert terwijl ze haar plaats probeert te vinden in de vriendengroep van haar oudere zus. Smartphonebeelden brengen ons dichter bij de personages dan een professionele camera zou kunnen doen.

Beeld boven: Kokon

Geschreven door KATRIJN BEKERS