“Ik zit nog in een experimentele fase,” zegt Céline Sciamma, “mijn werk staat in zijn kinderschoenen. Ik wou vrijheid om nieuwe dingen uit te proberen”. Daarom weerstond de Franse cineaste, die debuteerde met het sensuele adolescentendrama Water Lilies/Naissance des pieuvres (2007), aan de lokroep van het grotere budget. Dat liet haar toe om TOMBOY op te bouwen “als een genrefilm, te balanceren op de grens tussen auteur- en actiefilm. Ik neem een intimistisch onderwerp en bewerk het alsof het een actiefilm met infiltratie, strategie, leugens, impasses en angst was”.
Centraal staat een tienjarig meisje dat met haar jongere zusje tijdens de zomervakantie in een nieuwe omgeving belandt. Laure is een buitenbeentje. Haar look is androgeen waardoor ze kan doorgaan voor een jongen wanneer leeftijdsgenote Lisa haar als dusdanig bij vrienden introduceert. Dat leidt tot spanning én vragen: hoe lang houdt Laure/Mikael de illusie in stand? Blijft het bedrog verborgen voor de ouders?
Er zit seksuele spanning in TOMBOY maar volgens Sciamma “draait het rond een misverstand dat uit de actie ontstaat. Het gaat niet om waarom ze dat doet maar wel om hoe ze het doet. De jongeren denken dat ze een jongen is en zij grijpt die kans aan. Ze ziet het als een speelterrein maar belandt zo in moeilijke situaties. Het uitgangspunt was dat misverstand, een momentopname, en geen stellingname over de identiteitskwestie. Het is geen illustratie maar een echt portret”.
Sciamma's interesse gaat niet naar het thema 'identiteit' maar wel naar het gedrag dat verbonden is met dubbelzinnigheid, leugens en vooroordelen. Ze is gefascineerd door de onrust van individuen. “Mijn films draaien om personages,” stelt ze, “ik wil dat ze echt overkomen. Er wordt veel met indrukken en illusies gespeeld. In de eerste tien minuten weet je niet of het een jongen of een meisje is. De film onthult niks, dus moet de kijker zelf beslissen. Wat me interesseert is dat men weet dat het een meisje is maar toch gaat twijfelen. Dan is er een beeld dat haar identiteit duidelijk toont en dat ik nodig vond om geen permanente twijfel te creëren. Het ging me om de dubbelzinnigheid”.
In films met volwassenen zijn kinderen vaak slechts accessoires. Sciamma wou niet dat de ouders in dit jongerenverhaal alleen maar instrumenten werden, “ik wou geen volwassen accessoires als autoriteit of moraliserende figuur, het zijn personages. Ze bestaan echt en zijn kwetsbaar in de relatie met hun kind. Ze worden dus minder betrokken bij de kwestie van de leugen. Uiteindelijk worden ze er door het verhaal bij betrokken; ik wou de meeste scènes met hen als losstaande eilandjes tonen. Ze reageren ook meer op het feit van de leugen, dan op het echte vraagstuk rond de identiteit”.
De film heeft geen boodschap en “roept alleen vragen op, het idee is dat iedereen z'n eigen mening moet vormen. Het kan in een identiteitscrisis een radicale wending zijn maar ook een tijdelijke fase. Om de identiteitskwestie naar een soort spel te verplaatsen koos ik voor kinderen”.
Het is geen toeval dat de gefnuikte liefdesrelatie tussen Laure en Lisa bijkomstig is. “De medeplichtigheid van het zusje geeft het verhaal vaart en het is ook juist binnen het kader van hun relatie,” zegt Sciamma, “een speelse, creatieve, tedere relatie waarin die medeplichtigheid past. In het algemeen wilde ik de identiteitscrisis niet dramatiseren. Ik wou er een zoektocht van maken, niet alleen naar een identiteit. Maar een leuk, vindingrijk zoeken waarbij 't personage zichzelf uitvindt”. Een en ander is autobiografisch: “Het is mijn verhaal op het vlak van samenhorigheid tussen die twee zusjes. Het gegeven dat de oudste zus de heldin is, dat ze beschermt en verantwoordelijkheid draagt, ken ik. Het is een last en een lust tegelijk. Dat wou ik heel graag laten zien, daarom heb ik ook hard aan die relatie gewerkt”.
Reactie toevoegen