Gattaca (1997) was een verrassende, stijlvolle thriller met een intelligente plot die via een sciencefictioncontext intrigerende zaken vertelde over de aard van ons mensenras. Nu, in zijn vijfde film, IN TIME, keert filmer Andrew Niccol terug naar de sci-fi roots waarmee hij naam maakte, alweer met een filosofische ondertoon en, meer nog, een commentaar op de huidige toestand van onze welvaartstaat. In een verre toekomst stoppen we allen met ouder worden op onze 25ste verjaardag.

We krijgen nog één jaar extra geprogrammeerd en als we hard werken wordt daar maandelijks een extraatje aan toegevoegd. Pak je het handig aan, dan kan je dus van een eeuwig leven genieten. Sommigen erven tijd, terwijl anderen het van hun medemens afpakken. Weer anderen leven van dag tot dag, hopend op een gelegenheidje om iets bij te verdienen. Kortom, tijd is geld, letterlijk. Loon wordt in tijd uitbetaald, men gaat naar de bank om tijd af te halen, er wordt tijd versjacherd in het zwarte circuit.

Er schuilt een flinke dosis sarcasme in het idee om het dwangmatige streven naar materiële welstand van de hedendaagse mens gelijk te stellen aan een maatschappelijk aangemoedigde strijd om niet dood te vallen. Uitdrukkingen die we quasi dagelijks gebruiken (“Heb je een minuutje?”) krijgen een heel andere geladenheid en de film zit propvol met dat soort van woordspelingen. En daar verschijnen de eerste barstjes in het originele concept. Het wordt allemaal nogal expliciet en opdringerig aan de man gebracht. Waar Gattaca erin slaagde om een boeiende maatschappijprojectie te integreren in een elegant verhaal, krijgen we nu vooral het gevoel naar een manifest te kijken, verpakt in veel actie in de hoop de illusie van een gedreven film te creëren.

De vertaling van geld naar tijd gebeurt te letterlijk: waarom zou men capsules met tijd bewaren in de bank wanneer je ze via een chip in je arm kan opslaan? Dat leidt tot gênante ongeloofwaardigheden wanneer Justin Timberlake als een futuristische Robin Hood de bank overvalt en op straat tijd aan arme mensen uitdeelt. Niccol weet nog altijd hoe hij een verhaal als film moet verpakken, maar zijn scenario lijkt dit keer beter geschikt voor een kortfilm of videoclip dan voor een langspeler.