ARCHIEF I INGLOURIOUS BASTERDS [ 26.02.2010 ]

door Ivo De Kock Julie Decabooter

Regie: Quentin Tarantino
Met: Vincent Lindon, Firat Ayverdi
Productie: USA, 2009; 147’
Distributie: Universal
Bespreking: FM nr. 596, 598 & 603

FILM: ****

de geschiedenis heruitvinden via cinema

“Voor mij rekent deze film af met alle andere nazifilms,” zegt Brad Pitt, “wat kan je immers hierna nog doen?” INGLOURIOUS BASTERDS is Quentin Tarantino’s eerbetoon aan het vermogen van ‘cinema’ om de geschiedenis heruit te vinden. Hier via een oorlogsfilm die codes van de spaghettiwestern gebruikt.

“De set is de kerk, Tarantino is God, het script is de Bijbel en ketters zijn verboden” grapt Pitt op deze Special Edition dvd. “Het scenario was zo strak en zo goed, hij hechtte er heel veel waarde aan, en toch verknipte hij het bij momenten om alles heel dynamisch te houden,” vult Pitt even later aan, “dat vond ik straf; dat hij daar zo luchtig over deed, vooral met zijn eigen materiaal”. Tarantino maakt het zich ook graag moeilijk: “Comfortabel werken is niet altijd de beste manier van werken; wij hebben hard doorgeploeterd, hadden weinig tijd en verspilden geen dag opname; toch was het bijzonder leuk”. Bovendien is wat de scenarist-regisseur schrijft vaak via een omweg zichtbaar: “Ik kan grote scènes schrijven die nooit het daglicht zien wat het verhaal betreft, maar als ik het schrijf is het geschiedenis - de voorgeschiedenis van de personages”.
De Pulp Fiction-regisseur zette INGLOURIOUS BASTERDS - de foutgespelde titel knipoogt naar de botsing van reële figuren en fictieve personages - op als een wraakfantasie, een sprookjesachtige actiefilm in vijf hoofdstukken. “Deze film werkt niet als een normale drie-akter,” weet Pitt, “maar meer als een roman, in de zin dat het vijf aparte hoofdstukken waren, en één hoofdstuk concentreerde zich op het detail van het moment, en liet dat moment zich ontwikkelen en bestudeerde het. En dan sprongen we door de tijd. Het was als een schilder die alleen de krommingen van een figuur schildert, maar als het samenkomt, is er een heel figuur. Ik was geïntrigeerd dat zo’n structuur kon werken”. Tarantino verduidelijkt: “Ik bouw de eerste helft van de film op met een hoofdstuk voor elk van de drie hoofdrollen. Daarna wordt het een avonturenfilm; je ziet ook hoe ze zich vermengen”.
Ditmaal plaatste Tarantino zijn uitvergrote personages en onwerkelijke actie in een oorlogsfilm. Eén waar taal belangrijk is: “Een van de dingen die ik fascinerend vind aan de oorlog zelf, en een van de redenen waarom ik de taal zo belangrijk vond, was dat het zo’n mooie metafoor is: de Tweede Wereldoorlog was de laatste keer dat een stel blanken met een ander stel blanken vocht. Dan heb je een situatie waarin, als je de taal leert, je kunt overleven in vijandelijk gebied, je kan infiltreren in een ander leger. Of het nu Duitsers zijn die bij Amerikanen infiltreren of Duitsers die bij het Tsjechische verzet infiltreren of andersom... Daardoor was dat mogelijk. Het hing alleen af van de taal! Ik verafschuw films waarin Engels Duits is, en zo de spannendste scènes gewoon verpest”. “Een van de sterke punten aan de film is dat elke uitgebeelde nationaliteit trouw is aan haar taal” vult Pitt aan. Tarantino legt ook de link tussen taal en vertolkingen, tussen spreken en acteren. Iedereen speelt. “Elk personage, uitgezonderd Aldo, doet alsof hij iemand anders is, of speelt een andere rol,” stelt Tarantino, “maar eigenlijk is Aldo niet in staat om iemand anders dan Aldo te zijn!” De leider is niet toevallig een morele figuur. “Hij herstelt een onrecht,” weet Pitt, “het is een sterke code, hij brengt een boodschap over en probeert de verhoudingen gelijk te trekken. Dat komt door zijn verleden”. Ernst gaat bij Tarantino hand in hand met humor. “De Duitse acteurs hadden ook het meeste pret bij de film,” preciseert Pitt, “gewoon omdat ze konden lachen met hun eigen schuldcomplex”. Volgens Tarantino werkte dat bevrijdend: “Ik kijk niét door de ogen van een schuldige, ik mág er om lachen, ik zít in het verhaal, dat dacht een Duits publiek bij een voor ons historische screening van deze film. Onmogelijk dat we zulke sterke reacties ooit nog zullen krijgen”. (jdc/idk)

EXTRA’S: ****

Gesprek, documentaires, alternatieve scènes.