FILM VAN DE WEEK 10/03/2010 :: TIM BURTON’S ALICE IN WONDERLAND

Onze filmcritici scheiden het kaf van het koren en puren uit de wekelijkse über-aanbieding hun eigenwijze topdrie.

1 TIM BURTON’S ALICE IN WONDERLAND

Tim Burtons ALICE zou in feite ‘Alice in Wonderland: The Sequel’ moeten heten. Dat ontgaat je vast als Lewis Carolls boek wat veraf is, of als je het alleen maar kent van stroperige kinderadaptaties of gewoon zalig meesurft op Tim Burtons psychedelische beeldenstroom. Carolls klassieker is namelijk onklassiek. De galerij van curieuze fantasiefiguren is in het collectieve geheugen gebeiteld. Maar als vertelling is het een onvoorspelbare rist bizarre taferelen, over elkaar heen buitelend in een absurde droomlogica. Alice is een eigenwijs kind dat koppig weerwerk biedt tegen de bazige, dreigende figuren die haar pad kruisen. Taalspelletjes, logische paradoxen en nonsenspoëzie zijn er schering en inslag... Bij Burton is Alice 19 jaar en keert ze terug naar Wonderland. Omdat ze zelf haar eerste bezoek is vergeten, ontmoet ze dezelfde figuren. Maar om haar heen wordt gefluisterd: “Is zij de echte Alice? Je zou denken dat ze zich alles nog zou herinneren!”. Enkele zwartgeblakerde ruïnes zijn niet zomaar een Burton-touch. Eigenlijk is het negentiende-eeuwse kaderverhaal boeiender. Alice mist haar avontuurlijke vader. Die geloofde in zes onmogelijke dingen nog voor het ontbijt, hield Alice voor dat de beste mensen gek waren, en startte tegen alle wijze raad in een handelsroute naar Azië. Na zijn dood is Alice opgegroeid in het keurslijf van conventies van de landadel. Misschien was Burton bereid tot compromissen om zijn verbluffende visuele fantasie de vrije loop te kunnen laten. Carroll’s geest is springlevend in de nogal ziekelijk verzadigde kleuren van woekerende planten en bloemen en Elfmans troeblerende muziek. Ga zeker voor 2D (niet 3D dus) als je van de sublieme grafische kwaliteit wil genieten. Pikant is het idee dat Alice wel groeit en krimpt maar haar kleren niet, wat aanleiding geeft tot allerlei spitsvondigheden om het zedig te houden. (dd)

2 INFERNO (aka HENRI-GEORGE CLOUZOT’S INFERNO)

‘L’Enfer’ is een film die niet bestaat. Er zijn wel 185 filmspoelen, 30 uur opnames, een scenario, storyboards en herinneringen aan deze bizarre onderneming die na amper drie weken opnames werd stopgezet (na een acute hartaanval van de regisseur Henri-Georges Clouzot) Waarom stortte een gereputeerd klassiek cineast zoals Clouzot, zich begin de jaren 60 in een dergelijk vormexperiment? INFERNO biedt een intrigerende inkijk in het creatieve proces. Filmarchivaris Serge Bromberg gidst. In 1964 pakt Clouzot het verhaal van een ziekelijk jaloerse man aan. Maar hij wil het deels vanuit diens verwrongen geest filmen. Met zijn reputatie krijgt hij van Columbia een groot budget, carte blanche in feite, om maandenlang te experimenteren, met de acteurs, en de beste technici. Wat bezielde de man en wat ging er fout? Bromberg reconstrueert en laat het speculeren aan de kijker over. Hij monteert Clouzots opnames met jazz of modern klassiek eronder, afgewisseld met getuigenissen van toen en nu. Twee grote drijfveren komen naar voren. De eerste is intiem en autobiografisch. Het is een verhaal van slapeloosheid, zegt Clouzot zelf. Later vallen de woorden ‘pathologisch’ en ‘depressie’ maar net niet ‘jaloezie’ of ‘therapie’. Zijn eigen pijnlijke geestestoestand in film vertalen, daar ging het deels om. Tegelijk zag Clouzot toen de cinema veranderen. Hij was gefascineerd door Fellini’s 8 1/2, een radicale beeldenstorm maar ook het relaas van de creatieve crisis van een regisseur. De Nouvelle Vague misprees Clouzot als academische ‘cinéma de papa’, en dat stak. Alles wat Clouzot had grootgemaakt was plotseling niet goed genoeg meer. Wellicht speelden ook ijdelheid en de ambitie om te bewijzen dat ook hij de cinema kon heruitvinden. L’Enfer als de bestudeerde claustrofobische hel van een gekwelde geest. De bedreven vakman Clouzot slaagt er niet meer in om zijn drie cameraploegen te coördineren, hij raakt geïsoleerd, zijn hoofdacteur vertrek enz. Hoe zou L’Enfer er hebben uitgezien? Niemand wist waar Clouzot naartoe wilde, hijzelf misschien evenmin. Of het een baanbrekend meesterwerk had kunnen worden valt zeker aan de hand van de vrijgegeven beelden wel sterk te betwijfelen. (dd)

3 POPE JOAN

Wat hadden we graag de versie gezien van Volker Schlöndorff (Die Blechtrommel en Un amour de Swann) - met actrice Franka Lola Rennt Potente - tot hij door zijn producenten werd ontslagen! Wat Schlöndorff zich altijd had afgevraagd was hoe de wereld er nu zou uitzien mocht er ooit een vrouw paus zijn geworden... Een interessant uitgangspunt. In elk geval veel uitdagender dan wat zijn opvolgers er van hebben gebakken. POPE JOAN is opgetrokken rond de opgeleukte anekdote die wil dat in de 9de eeuw een eenvoudig meisje van Engelse afkomst in Mainz verliefd werd op een benedictijn, verkleed als jongen met hem naar Athene vluchtte en na zijn dood zo uitblonk in haar studies dat ze (kerkelijk) carrière kon maken en (nog altijd als man vermomd) het tot pausin Johanna bracht. In deze gedateerde bioscoopvariante heet het meisje Johanna von Ingelheim, is - ondanks haar autoritaire vader het verbood - een uitstekende studente, die vlot Latijn en filosofie leert, aan de Kathedraalschool kan gaan studeren, later iets heeft met “een ridder”, graaf Gerold, om uiteindelijk als arts Johannes Anglicus (!) in Rome in de pauselijke entourage te worden opgenomen. Tot haar eigen verbazing wordt ze na de plotse dood van de paus - een moordcomplot? - zelf tot paus(in) gekozen. Lijkt de weinig boeiende hoofdfiguur op een bepaald ogenblik te moeten kiezen tussen haar geloof en haar geliefde, dan is POPE JOAN in de versie van Duitse Sönke Wortmann in de eerste plaats een muf, pseudo-historisch (mannen)verhaal over macht geworden terwijl er alles aan wordt gedaan om het spanningselement te herleiden tot het al dan niet ontdekken van de ware identiteit van de pausin... (fs)

CHLOE

Atom Egoyan, de Canadese filmmaker van Armeense komaf (zie ook Family Viewing, Speaking Parts, Adoration) liet zich in de jaren 80 opmerken door erg persoonlijke studies van het menselijke onvermogen om te communiceren, om snel uit te groeien tot een wereldwijde lieveling van het arthousecircuit met als hoogtepunt het ingetogen drama: The Sweet Hereafter. Daarna leek hij wat opgebrand en liet zijn fans vruchteloos wachten op een nieuw hoogtepunt. Dat komt er niet met de remake van de erotische thriller van de Française Anne Fontaine: CHLOE. Op middelbare leeftijd doorstaat Julianne Moore de tand des tijds minder goed dan haar zelfzekere echtgenoot en ze verdenkt hem ervan haar te bedriegen. Dus huurt ze een hoertje in om hem te verleiden en bij haar verslag te komen uitbrengen. De sensuele Chloe maakt meer los in Moore dan haar lief is en een vreemde driehoeksrelatie gebaseerd op wantrouwen, onrust en onderdrukte verlangens begint zich te ontvouwen. Alle acteurs leveren uitstekend werk en tillen de film bij momenten boven zichzelf uit. Elke dialoog levert korte intense momenten op, die echter losse flodders in een incoherent verhaal blijken te zijn. Egoyan propt zijn thriller vol met symbolen die hij van meet af aan tot zijn handelsmerk maakte. Ogenschijnlijk is CHLOE een stijlvolle, bedachtzame thriller die echter op enkele vlakken de bal misslaat. Met erotische intermezzo’s, diepzinnige dramatische momenten en een film noir-geïnspireerd pathetisch einde, lijkt Egoyan te willen aantonen wat hij allemaal in zijn mars heeft. Verder dan een losbladige catalogus aan - weliswaar soms bedwelmend mooie - sketches komt hij helaas niet. (mt)

LA RAFFLE (aka THE ROUND UP)

LA RAFLE vertelt over de rafle du Vel d’Hiv, of de razzia van de Vélodrome d’Hiver in Parijs, waarbij in juli 1942 ruim 8000 Joden met kinderen onder de 16 werden opgesloten om daarna naar de vernietigingskampen te worden gedeporteerd, met een tussenstop in een Frans concentratiekamp. LA RAFLE focust op het gezin Weisman en hun vrienden voor wie het leven ondanks gele sterren en bordjes met ‘Verboden voor Joden’ aanvankelijk vrij normaal lijkt door te gaan, vooral voor de kinderen die gewoon kattenkwaad blijven uithalen. Hun geschiedenis wordt afgewisseld met beelden van Hitler die zich ontspant en de leiders van het land die, gewoonlijk heel ironisch badend in helder zonlicht, snode plannen smeden. Die ironie wordt nog versterkt door de muziek die af en toe vrolijk is en wijst op het valse gevoel van veiligheid bij het Joodse deel van de bevolking. En al worden de pesterijen van de nazi’s geleidelijk opgevoerd, nog zijn de meesten niet al te ongerust. Maar langzaam, vooral na de razzia, neemt met de toenemende gruwel ook het ongeloof toe, tot ze beseffen wat de kijker allang wist. Regisseur Roselyne Rose Bosch steekt een beschuldigende vinger uit naar de Franse politie, die zich liet gebruiken om de Joden te bewaken. Maar meer nog toont de cineast ons de mensen die wel probeerden te helpen, buren, verpleegsters, brandweerlui, vaak met enorme risico’s voor zichzelf. Soms lijkt de film een beetje naïef (bijna alle opgesloten Joden gedragen zich waardig en solidair met de rest) en een enkele keer probeert Bosch wat al te makkelijk op het sentiment van de kijker in te spelen (let op de teddybeer bijvoorbeeld). Maar dat vergeven we haar graag; haar film over vriendschap en moed in gruwelijke tijden geeft immers een sterk beeld van een periode die nooit vergeten mag worden. (evv)

PIECE MONTEE