ARCHIEF W WELCOME [ 28.01.2010 ]

door Ivo De Kock Julie Decabooter

reg.: Philippe Lioret
Productie: F 2009; 105’
met Vincent Lindon, Firat Ayverdi
dis.: Twin Pics
Bespreking: FM nr. 602

FILM: ****

op zoek naar toekomst in een vijandige omgeving

“Ik ben uitgegaan van een thema, niet van een onderwerp,” zegt regisseur Philippe Lioret, “ik wilde een film maken over de gebeurtenissen die zich afspelen aan de Franse kusten”. WELCOME is een aangrijpend melodrama over de eenzaamheid van twee langeafstandzwemmers: een migrant die naar zijn geliefde wil en een Fransman die risico’s neemt om hem te helpen.

“Ik wilde de relatie tussen jonge migranten in beeld brengen,” aldus Philippe Lioret (Mademoiselle, Je vais bien, ne t’en fais pas en L’Equipier), “die jongeren willen koste wat het kost in Engeland geraken. Daarnaast wilde ik het ook over de vrijwilligers hebben die in de mate van het mogelijke hun leven eenvoudiger maken. Voor mij was die ontmoeting verrassend. Het gaat uiteraard over mensen die heel dicht bij elkaar staan. Toen ik van dichtbij keek, zag ik dat ze worden gehinderd. De Franse wet is namelijk duidelijk: als je illegalen helpt, riskeer je tot vijf jaar gevangenis. Daar is dus onze eigen Mexicaanse grens. Ze staat ook in dat wetsartikel. Drama is er in ieder geval wel”. WELCOME (te lezen op de deurmat van een buurman/informant) vertelt het verhaal van een jonge Koerdische migrant die het kanaal wil overzwemmen richting Groot-Brittannië en de Franse zwemcoach die hem traint. Via een liefdesverhaal (Bilal wil beletten dat zijn geliefde uitgehuwelijkt wordt, Simon hoopt op verzoening met zijn als vrijwilligster werkende vrouw) levert Lioret ook kritiek op het cynisme van de politie die de migrantenstroom wil stoppen door vluchtelingen te isoleren van de lokale bevolking. Kille beelden van dokken, stranden en parkeerplaatsen benadrukken de vijandigheid van dit universum en de dreigende gevaren (verstikkingsdood wanneer verstekelingen hun adem willen verbergen).

“Ik vertel graag realistische verhalen maar toch ben ik een fervent aanhanger van romantische verhalen,” zegt Lioret, “ik wil romantische verhalen maken met echte personages”. Lioret ging in opvangcentra praten met migranten (“Door die jongeren te ontmoeten en met hen te gaan praten, ontdek je wie ze echt zijn. Je merkt uit wat voor hout ze zijn gesneden. Ze zijn nog heel jong, en ze weten je in te palmen”) en hulpverleners (“Ik sprak een vrouw die overdag ging werken en ’s avonds voor die gasten kookte. Ze praatte met hen en probeerde een band te creëren. Ze deed ook het huishouden en maakte alles schoon; pas om 1 u ’s nachts kwam ze thuis. Maar wat met haar echtgenoot?”). “Zo kreeg mijn verhaal vorm,” stelt Lioret, “het zijn allemaal menselijke personages, waarmee je een verhaal kan maken rond een thema”. Maar hij twijfelde lang “of ik wel het recht heb om hierover te filmen”. Het waren de vrijwilligers die hem over de streep trokken, “het interesseerde hen omdat het publiek nu meer zal kunnen zien dan korte fragmentjes die iedereen ziet en hoort, maar waar niemand aandacht aan besteedt”. Lioret wist echter lang niet hoe hij het verhaal van de migrant kon invullen: “Opeens zei een vrijwilliger me: ‘Weet je, er zijn zelfs migranten die het al zwemmend hebben geprobeerd’. Echt een wanhoopsdaad. Hun lichamen spoelden dan op de Franse kust aan. We wilden het verhaal van een van die jongens vertellen. Dus we hadden al een thema en één personage. Maar nog geen verhaal. We hadden de vrijwilligers natuurlijk aan het werk gezien en hun problemen spraken me ook wel aan. Dus we dachten dat wanneer hij het Kanaal wil overzwemmen, hij zou moeten trainen. In het zwembad zou hij dan een zwemleraar ontmoeten, die toevallig de ex-man is van een meisje die overdag lesgeeft en ’s avonds vrijwilligster is”. WELCOME werd gedraaid in Calais (“de haven is heel cinematografisch”) maar Lioret mocht om juridische redenen geen vluchtelingen casten. “We speelden dus na wat er in het echt gebeurde,” stelt Lioret, “de opnames waren heel speciaal”. (jdc/idk)

EXTRA’S: ***

Interviews met Philippe Lioret en Vincent Lindon. Philippe Lioret: “Jarenlang heb ik nooit een acteur willen zoeken vooraleer ik zijn rol had uitgeschreven; het personage mocht niet door de acteur worden beïnvloed. Met Vincent Lindon was het anders - die wilden we ook al langer. We zouden samenwerken maar wisten niet wanneer. Om Simon te spelen was hij de geknipte persoon. Ik ben niet op zoek naar acteurs die goed spelen, maar naar acteurs die in de huid kruipen van het personage. Ze moeten zich inleven, maar tegelijk dicht bij de tekst blijven. Ik eis veel van hen. Ze mogen geen woord veranderen want de woorden zijn goed en zorgen ervoor dat de film realistisch lijkt. Ik werk altijd op zo’n strakke manier. Ik wilde ook niet teveel met hem werken omdat ik hem niet in een bepaald hokje wou duwen. Hij is nog heel jong en had nooit eerder een camera gezien. Je moet meer aandacht besteden aan beginners; je moet ook onmiddellijk filmen als ze begrijpen wat de bedoeling is, om de spontaniteit te bewaren. Firat was na een week een echte acteur geworden. De acteurs volgen de weg die het personage moet volgen, niet de weg die ik uitstippel. Als het goed is geschreven is er geen enkel probleem”. “Ik besefte dat ze landen ontvluchten waar het slecht gaat of dat ze een gunstigere economische situatie zochten. Helaas weten ze niet dat ze ginds als slaven moeten leven. Maar goed, ze worden aangetrokken door werk of economie in Engeland, en denken er te kunnen leven door te werken. Bovendien is het een land waarvan ze de taal spreken. Natuurlijk gaan ze er een gemeenschap opzoeken. Ze willen er vrienden en familie vinden, zelfs een verloofde. Door die jongeren te ontmoeten en met hen te gaan praten, ontdek je wie ze eigenlijk echt zijn. Je merkt uit wat voor hout ze zijn gesneden. Ze zijn nog heel jong, en ze weten je in te palmen. Ze zitten nog echt in de fleur van hun leven: tussen de vijftien en de vijfentwintig jaar. Ze hebben over het algemeen ook gestudeerd; ik ontmoette leraars en zelfs dokters. Maar helaas is dat in Afghanistan nog niet voldoende. Ze staan ’s morgens op en weten niet of ze de dag doorkomen. Daarom vertrekken ze. Als je een goeie oplossing voor migranten wil vinden, moet je in de eerste plaats die landen leefbaar maken. En ervoor zorgen dat die mensen niet in een hel hoeven te leven. Er is dus nog werk”.